Leden aan het woord: Over horens en halsbanden*

Wij bezochten boerderij De Regte Heijden te Riel op een druilerige vrijdag. Rijd je het erf van de familie van Roesel op, dan voel je al direct dat het hier anders gaat. Een tuintje met picknickplaats voor de vermoeide wandelaar. De boerderijwinkel verwelkomt je op vrijdag en zaterdag, het ruikt er naar…. specerijen en men kent er de klanten. Aan het assortiment in de winkel is zorg besteed en de ruimte wordt steeds beter benut. Ook hier is groei, maar alles op zijn tijd. We gaan in gesprek met Wim en Gert, Harriëtte sluit af en toe aan.

Wat zegt de naam ‘De Regte Heijden’ over jullie bedrijf?

In de naam herken je de verbinding met het natuurgebied en met de mensen van hier. De familie van der Heijden (Harriette) is hier geworteld. Het bedrijf is voortaan biodynamisch en dat vraagt om keuzes. “Voor ons niet echt een probleem,” zegt Wim, “want het sluit aan bij hoe wij denken en werken. De boerderij weer midden in de gemeenschap. Kwaliteit boven kwantiteit. Dierenwelzijn voorop. Al onze runderen zijn echt grasgevoerd, nadruk op echt, ze lopen jaarrond buiten en ze hebben horens, want die hebben ze nodig.”

Krijg je de kringloop gesloten?

“De grootste puzzel is om volledig in eigen voer te voorzien.” Grond is dus weer het knelpunt. Sinds jaar en dag lopen jongvee en droogstaande koeien op natuurgronden van Brabants Landschap. De regie is best een zorg. Wandelaars, honden en afrasteringen komen wel eens in conflict met de runderen.

Maar de familie is vindingrijk! Dochter Lina zette ons met haar nieuwsbrief op het spoor voor dit interview. Dochter Rian en Harriëtte zelf zijn druk met de winkel. Daarbij ze kunnen rekenen op de hulp van participanten: het ’Klantenkollektief van De Regte Heijden’. Zoon Gert besloot met zijn opleiding als werktuigbouwkundige toch in het bedrijf te komen. Daar komen nu de oplossingen vandaan.

Techniek gaat jullie helpen?

“Wij zien de koeien als onze werknemers en daar moet je goed voor zorgen”, zo stelt Gert, “dus creëren wij zoveel mogelijk de omstandigheden voor natuurlijk gedrag. Dat zag je al aan de familiekudde en de gehoornde dieren. Kalfjes worden door hun moeder opgevoed, zo leren ze omgaan met wilde planten. Maar de geleiding van de grazers in de natuurgebieden kan veel beter. De dieren zijn door de rasters beperkt in hun beweging waardoor ze niet altijd in staat zijn om conflicten te vermijden. Het wisselen van weidegronden veroorzaakt bovendien stress bij de dieren.”

Kijk, daar had Lina het dus over in haar nieuwsbrief: de halsband! Om te beginnen zijn de buitengrenzen van de weidegronden via de satelliet ingevoerd en er zijn een veertigtal koeienhalsbanden met zendertjes aangeschaft. Gert en Wim toveren beiden een Googlemapsbeeld tevoorschijn op hun telefoon met de contouren van het actuele weidegebied. We zijn realtime getuige van de positie van de dieren. Een uitbreker is voortaan direct getraceerd!

Glinsterende ogen nu: “De mogelijkheden zijn fascinerend. We kunnen delen van de weide op onze smartphone openzetten of afsluiten zonder dat we de runderen hoeven op te jagen, in te laden, rasters verplaatsen…”

Hoe dan?

Koeien leren snel. Met pieptoontjes in hun zender worden ze gewaarschuwd dat ze verboden terrein naderen. De signalen worden sterker naarmate ze dichter bij de ingestelde grens komen. Eenmaal geleerd kennen ze het kunstje. Zo worden ze geleidelijk verkast om de graasdruk te verspreiden. Het beheer van de kudde lijkt er veel eenvoudiger mee te worden. De heren hebben er zichtbaar plezier in, maar het boerenoog blijft altijd nodig.

Meer weten: www.deregteheijden.nl

Afb: Natuurbegrazing met halsbandzenders maakt systematisch beheer mogelijk  (Foto’s: De Regte Heijden))