‘Kruidenrijk Grasland’ uitproberen? Dit is je kans! Snel inschrijven!

Collectief Midden Brabant en Waterschap De Dommel starten het project ‘Productief Kruidenrijk Grasland’ (PKG) voor agrariërs in hun werkgebied.

Dit type grasland is een meer robuust gewas wat droogte beter doorstaat, het heeft een mooie gewasopbrengst bij droogte en verbetert de bodem doordat enkele kruiden zeer lange en stevige wortels hebben. Hiermee neemt de doorwortelbaarheid en de infiltratiecapaciteit van de bodem toe. Hoe meer infiltratiecapaciteit, hoe meer water de bodem kan vasthouden! En iedere druppel telt! Het project kent veel vrijheid voor de deelnemer.

Snel kijken:  https://anbbrabant.nl/pkg/

Deelname is beperkt tot 100 ha. Men zegt dat het project al aardig vol loopt.

Win € 5.000 voor jouw natuurplan:

nieuws van Groen Ontwikkelfonds Brabant (GOB):

Ben je agrariër in Brabant en heb je een mooi idee om meer natuur te realiseren? Groen Ontwikkelfonds Brabant (GOB) en provincie Noord-Brabant belonen dit jaar opnieuw drie originele en betekenisvolle natuurplannen met een eenmalige bijdrage van 5.000 euro.

Stuur jouw plan (maximaal 2 A4) uiterlijk 6 juni in via info@groenontwikkelfondsbrabant.nl, dan maak je kans op het prijzengeld.
De winnaars worden bekendgemaakt tijdens de bijeenkomst Natuur in Eigen Hand, die op 29 juni wordt gehouden bij Inspiratiebedrijf Natuurinclusieve Landbouw biologische boerderij ’t Schop in Hilvarenbeek.
Lees hier meer over het progamma van deze bijeenkomst.

Lees ook de flyer over de prijsvraag Natuur in Eigen Hand.

Op weg naar landschaps- en natuurinclusieve landbouw als nieuwe norm

Deze prijsvraag draagt bij aan de ambities van de provincie voor natuur, maar ook voor de landbouw- en voedselketen van morgen, zoals beschreven in het beleidskader Landbouw en Voedsel 2030. Daarbij stelt de provincie zich onder andere ten doel dat de Brabantse landbouw- en voedselproductie in 2030 natuur- en landschapsinclusief is. Met deze prijsvraag wil de provincie er samen met partners voor zorgen dat steeds meer agrarisch ondernemers produceren in harmonie met milieu, natuur en landschap. En dat zij gewaardeerd en beloond worden voor hun diensten om de natuur te versterken. Zo levert de Brabantse landbouw een bijdrage aan de biodiversiteit en de kwaliteit van water en bodem, en kan natuur- en landschapsinclusief boeren de nieuwe norm worden.

meer weten: https://www.groenontwikkelfondsbrabant.nl/nieuws/page/2

Gastvrij onthaal bij de ijssalon van de Familie Houbraken te Bergeijk

Wij zijn de familie Houbraken uit Bergeijk en we hebben een gemengd agrarisch bedrijf met melkkoeien en we telen en drogen taxus voor medicijnen.

Daarnaast produceert mijn vrouw ijs van de melk van onze koeien en verkopen deze in onze ijssalon, genaamd “Koetje Kaat”.

Afb.: Ons zonnige terras heeft uitzicht over het beekdal (Foto: Tonny Houbraken)

Tegen de feestdagen, Kerst en Oud en Nieuwjaar maakt en verkoopt ze ook lekkere ijstaarten.

Alles hierover kun je vinden en bestellen via onze website www.koetjekaat.nl

Sinds dit jaar hebben we ook een melktap en een koffiepunt. We zijn ook bezig met het bedrijf natuur inclusief in te richten.

Verder werken we met een paar boeren samen om EVZ De Run te onderhouden. Dit in samenwerking met het waterschap en gemeenten Eersel en Bergeijk. ANV Kempenland heeft hierin een adviserende functie. Het is leuk werk en alles bij elkaar hebben we een leuk en afwisselend bedrijf.

Geen dag is hetzelfde.

Groeten  Familie Houbraken

Afb..: De koeienstal van de familie Houbraken (Foto: T. Houbraken)

 

Herinrichting beekdal Kleine Beerze van start

De feestelijkheden ter ere van de aftrap van de herinrichting van het beekdal van de Kleine Beerze konden niet doorgaan, maar de werkzaamheden gingen onverlet van start op 6 december en met gang!

De eerste versie van het plan dateert van 2009, in 2013 moest alles anders, maar nu zijn de plannen voor de herinrichting van het beekdal tussen Vessem en De Beerzen toch vastgesteld en aanbesteed. De beek krijgt een ruimere, ondiepe bodem en enige vrijheid om te meanderen. Langszij komen poelen en houtopstanden en graslanden om natuurontwikkeling te bevorderen.Boeren hebben meegedacht en hun bedrijfsplannen afgestemd. Al met al een indrukwekkende operatie.

Het aannemersbedrijf dat de klus mag klaren draagt de toepasselijke naam Van Beers en heeft ervaring met natuurinrichting. Een kijkje bij de eerste fase van de werkzaamheden,  rondom de dorpskern van Vessem, laat zien dat ze ook van wanten weten. De stroomdraad is al getrokken en er zijn al vrachten grond verzet, richting de oude beekloop, want die zal straks gedempt moeten worden.

Afb.: Vanuit de dorpsmoestuin zijn de werkzaamheden in het beekdal te volgen

Bij de dorpsmoestuin komt de nieuwe beekloop opvallend dicht tegen de dorpsrand te liggen, waardoor de beleving van het ‘Dorp aan de Beek’ nog sterker wordt.

De vraag doet aan ons zich voor: ‘Hoe gaat het er hier uitzien?’ De komende jaren wordt dat duidelijk.

Cursus Beheer Natuurgraslanden in Kempenland

We moesten even doorbijten om deze cursus in ons gebied te kunnen uitnodigen, daar kwam toen corona ook nog tussen, maar nu is ze dan van start gegaan. De eerste twee lessen zijn gevolgd… 

Ja, en de derde les laat weer op zich wachten door verscherpte coronamaatregelen. Geduld, ooit komt er weer licht aan de horizon.

De cursus startte op 16 november bij kanoboerderij ‘De Reusel’ te Moergestel. Docente Britta Bost (SBB/AERES)  besteedt veel aandacht aan motivatie en doelen van natuurbeheer. ‘Natuurbeheer is vertrouwen!’, zo zegt ze, en dat geldt zowel voor de boeren als voor de boswachters van Staatsbosbeheer of andere TBO’s. Samenwerking, vertrouwen en elkaars kennis benutten.

Afb.: Twee lessen konden doorgaan voor de nieuwe corona maatregel (Foto: M. Leesberg)

De ochtend wordt in de lesbanken besteed, de lunch is goed voor de maag en voor het netwerken, maar dan gaat het programma toch buiten verder. In het veld gaat het pas leven en dan komen de tongen los.

Leren met elkaar en van elkaar

Er zijn deelnemers met veel kennis in de groep, maar ook boeren met minder ervaring. Het is de kunst om van elkaar te leren. Britta hoopt dat de boeren zover komen dat ze ook experimenten in het veld gaan uitvoeren. Jan van de Broek kan daar over meepraten. De ‘Hilverboeren’ proberen steeds meerwaarde te vinden in de samenwerking, de dialoog en samen kringlopen te sluiten en kennis naar zich toe te halen door samen deskundigen uit te nodigen.

Gert-Jan van de Boomen ziet veel herkenning in de stof die Britta aanreikt. ‘We zijn er thuis volop mee bezig, een beetje opfrissen helpt wel, maar zeker ook de dialoog met de collega’s’.

Lokale boswachter Bart Simons weet de deelnemers te prikkelen met vragen en gewapend met schop, guts en grondboor maakt hij zijn woorden aanschouwelijk.

De Gement als voorbeeldgebied

Het gebied waar de groep te gast is, is 280 hectaren groot en van oudsher bekend als weidevogelgebied. Sinds 2011 ligt het beheer al bij De Hilverboeren. Opgestart met een Green Deal hebben ze met elkaar al een lange weg begaan. Het resultaat mag er zijn: de hele gradiënt is aanwezig. Vooral botanisch is er al een mooie ontwikkeling ingezet en de vogels weten het gebied te vinden, maar de reproductiefactor wil nog niet zo volgen. Waarom niet? Die vraag staat volop in de belangstelling, naast het economische vraagstuk. Wat kan er nog, binnen de huidige kaders? Welke toepassingen vinden we voor de ‘vruchten’ van het beekdal? Hoe maken we samen de kringloop rond?

Afb.: In het veld komen wordt alles aanschouwelijk (Foto: M. Leesberg)

Verschillende visies

‘Begrip en vertrouwen kan soms ook souplesse met de maaidatum in het contract betekenen,’ vertelt Bart Simons. ‘Als seniorbeheerder heb ik binnen SBB wel enige vrijheid om argumenten van de beheerders zorgvuldig te wegen en soms zie ik mogelijkheden om een verzoek om een vervroegde maaidatum te honoreren. Zoiets kan alleen in goed vertrouwen. Het gewas is rijp, er is regen op komst, dan willen we maaien! Maar de eerste zorg is toch dat de kuikens vliegvlug zijn. In zo’n geval wordt de ecoloog geraadpleegd en dan past alleen maatwerk.’

Meer potentie

Werktuigencooperatie De Kempen is vandaag ook aanwezig, wij spreken Dirk Roest. WTC De Kempen voert al jaren werkzaamheden uit in dit gebied, maar sinds kort neemt Dirk ook de coördinatie van het beheer op zich. ‘Waar andere sectoren afnemen zien wij toch steeds meer potentie in natuurbeheer. Wij denken graag mee en overwegen ook de aanschaf van speciale werktuigen. Natuurlijk berijden we deze natte gronden met ballonbanden, maar er kan nog veel meer.’

Maart 2022 start een nieuwe  cursusreeks in Kempenland, hiervoor zijn nog plaatsen vrij.

Meer weten: klik hier voor cursus-info

Ontwikkelingen met natte teelten

Paludicultuur, een nieuw woord? Welnee, Nederland kent een rijke historie op het gebied van natte teelten. Denk maar aan de grienden waar wilgentenen en riet geteeld werden, maar ook veenmos, kroosvaren, lisdodde… Geen gangbare teelten in het moderne spectrum, is er potentie?

Welja, zegt Aldert van der Weeren, Hollander van geboorte, maar hij experimenteert met de teelt van lisdodde op zijn bedrijf in de Eiffel, Duitsland. ‘Dit product blijft mij verrassen’, vertelt hij, ’nadat de ganzen de eerste aanplant opgevreten hadden, groeit het nu lekker door. Maar voordat je de naam paludicultuur er aan kunt hangen moet je wel zeker zijn dat het hoofddoel is om koolstof vast te houden in de bodem.’

producten van natte teelten

CO2 vastleggen is een hot item in deze tijd. Peilverhoging wordt vaak als remedie gezien, maar welke functies kan een perceel dan nog dienen? Het is een van de vragen van deze tijd. Water vasthouden voor droge periodes is weer een ander aspect van hetzelfde thema.

We zijn te gast bij een demonstratie van de pilot paludicultuur/natte teelten bij de familie Swinkels te Helmond. Op deze 2e novemberdag hoor je geen klagen over de belangstelling voor het project. Het gaat om een pilot in het kader van het Interregproject Carbon Connects, door Waterschap Aa & Maas, Hogeschool Van Hall Larenstein en de Radboud Universiteit. In Carbon Connects wordt gewerkt aan de vermindering van de CO2-uitstoot vanuit gedraineerde veenbodems door natte, duurzame vormen van landgebruik en introductie van innovatieve bedrijfsmodellen. Aldert werkt aan innovaties in producten van wetlands en aan verbetering van machines voor natte teelten.

Ruwvoer en potgrond

‘In juni kun je de lisdodde oogsten als veevoer,’ vertelt Aldert. ‘Dan is de stengel mals en eiwitrijk, koeien vinden het lekkerder dan mais en de opbrengst is concurrerend.’

Een belangrijke toepassing is de verwerking tot voedingsbodem voor potplanten om potgrond te kunnen vervangen. Fossiele veenpotgrond mag in Engeland al niet meer gebruikt worden, hier zal een verbod niet lang meer op zich laten wachten.

Duurzame bouwmaterialen

Aldert laat zien hoe de vlezige wortel van de lisdodde eetbaar is, we mogen zelfs proeven. Ook laat hij de vezelige structuur van de stengels voelen aan de aanwezigen bij het proefveld van de familie  Swinkels. ‘Het is een prachtig product om bouwmaterialen van te maken. Lisdodde legt langdurig koolstof vast en kan producten vervangen die bij de productie veel energie kosten, zoals piepschuim, rockwool en houtvezel. Bouwmaterialen van lisdodde zijn duurzaam, licht, sterk en van nature brandwerend, waterafstotend en schimmelwerend.’

 

Afb.: duurzame bouwmaterialen van lisdodde (Foto M.Leesberg)

Smakelijke oesterzwammen

Verderop, in de schuur, mogen we alle producten bekijken, maar eerst krijgen we nog een demonstratie van de oesterzwammenkweek op substraat van lisdodde. Bij Verbruggen Paddenstoelen te Erp wordt broed van oesterzwammen geënt in een geperst blok van lisdoddevezels. Terwijl de paddenstoel groeit bouwt ze met haar myceliumdraden een netwerk binnen het blok, waarmee de vezels krachtig verbonden worden tot een samenhangende massa, die van het lisdoddeblok een stapelbaar en belastbaar bouwblok maakt om wanden mee te construeren. ‘En de smaak van de paddenstoelen is zoveel beter dan op koffiedrap!’, weet Aldert.

Afb: Oesterzwammenkweek als voorbereiding op bouwelementen (foto: M. Leesberg)

Oogsten op natte bodem

Wij zijn intussen wel nieuwsgierig hoe de lisdodde geoogst kan worden op die natte bodem. De lisdodde heeft geen hinder van hoge waterstanden waardoor de percelen gerust ingezet kunnen worden voor piekwateropvang. Maar als er geoogst moet worden, dan is de lage draagkracht van de bodem wel een punt van zorg.

Bij de inrichting van het lisdoddeperceel bij de familie ………………. is tevoren peilgestuurde drainage aangelegd. Een pomp op zonneenergie maakt het mogelijk om de waterstand te verhogen, maar ook om het water af te laten. Bij de demonstratie stond er nog een dun laagje water op.

In de Engelse kustgebieden, the wetlands, is al veel ervaring opgedaan met natte teelten. Dus het loont de moeite om eens over de heg te kijken welke technieken daar ontwikkeld zijn. Loonwerkbedrijf Wellink uit Groenlo is daar gaan buurten. Wellink zet speciaal in op bosbeheer met rupsvoertuigen en ‘amphibious equipment’. Met superlicht materieel op rupsbanden beweegt zijn oogstcombinatie gemakkelijk door het drassige land en door de snede juist boven het water af te zetten, direct te hakselen en de pulp in de container te blazen kan de oogst droog binnengehaald worden. Dat is belangrijk voor elke toepassing.

Afb.: Een baan lisdodde is geoogst (Foto M. Leesberg)

 

 

 

 

 

 

 

Nieuws van de Brabantse Biodiversiteitsmonitor Melkveehouderij

 Het is alweer even geleden dat we onze lezers bijgepraat hebben over de Brabantse Biodiversiteitsmonitor Melkveehouderij (BBM). Het project is opgestart in het voorjaar van 2021, vanuit Brabants Bodem in het Van Gogh Nationaal Park i.o. Inmiddels hebben 191 deelnemers hun intake doorlopen.

Met 2020 als nulmeting is hun bedrijf doorgelicht aan de hand van 13 Kritische Prestatie Indicatoren (kpi’s). Daarrmee krijgen deze ondernemers een objectief beeld van hoe zij scoren op het gebied van duurzaamheid. Die score wordt uitgedrukt in punten en elk punt levert 1 euro op: klinkende munt. Hoe hoger de score, des te meer levert het op.

Bijsturen

Behalve de gemeten score hebben de boeren ook een inschatting gemaakt van hun duurzaamheidsprestaties in de volgende drie jaren. Met de kpi-puntentelling kunnen zij precies zien hoeveel een investering in de duurzaamheidsscore oplevert voor hun bedrijf. Zo zien zij direct hoeveel hun plannen opleveren voor biodiversiteit, water, bodem en klimaat. Zij kunnen hun plannen evt. bijstellen met het oog op duurzaamheid en de winst daarvan krijgen ze direct in beeld.

De ondernemer zit aan de knoppen!

Beloning

De eerste beloningsronde op de KPI’s zal komende zomer plaatsvinden. Boeren die doorontwikkelen vergroten drie jaren lang, elk jaar hun verdiensten met BBM. Doorgroeien kan tot een maximum € 5000 per jaar, maar die heb je niet zomaar beet!

Maatschappelijke winstpunten

De deelnemers van BBM krijgen via de kpi-score duidelijk zicht op de duurzaamheids-aspecten  van hun bedrijf en hoe zij kunnen bijsturen. Omdat die duurzaamheidswinst een maatschappelijk belang dient zijn verschillende partijen geïnteresseerd om te participeren in BBM bijvoorbeeld door de deelnemers op andere wijze te belonen. Bij de pachtgunning van het GOB wordt deelname aan BBM meegewogen, de Rabobank wil rentekorting verlenen voor investeringen, er worden interessante scholingstrajecten aangeboden, kosteloos voor BBM-boeren, de waterschappen en BrabantWater tonen interesse om mee te denken.

Ontwikkelingen

In deze nieuwsbrief houden wij je op de hoogte van hoe het de deelnemers vergaat en hoe zij gemiddeld scoren gedurende de looptijd van BBM: 2021/2022/2023. 

meer weten:

daar vind je ook de nieuwsbrieven BBM.

Meedenken en de laatste ontwikkelingen/kansen

 

Collectief Midden-Brabant brengt bezoek en middelen aan ANV’s

In een wereld in transitie is samenwerking op het platteland nog belangrijker dan ooit. Collectief Midden-Brabant (CMB) begint bij haar eigen basis met een rondje langs alle agrarische natuurverenigingen (ANV’s) en pLattelandsverenigingen (PLV’s) in het gebied.

Op zoek naar antwoorden

Het is niemand ontgaan dat er grote veranderingen op het platteland afkomen. Met de hoge druk op de grond vanuit de energietransitie, natuurontwikkeling, waterproblematiek en klimaatadaptatie, is er ook de stikstofproblematiek waar een oplossing voor gezocht moet worden. Alle gebiedspartijen zoeken naar antwoorden of krijgen er mee te maken.

Saskia Duives en Monique Leesberg werden hartelijk onthaald en deze hernieuwde kennismaking met elkaar leverde een schat aan informatie op over de belangstelling van de ANV/PLV’s, de uiteenlopende werkwijze van de verschillende verenigingen, de mate van deelname aan ANLb, AWB en STILA, maar ook over samenwerkingen van boeren binnen de verenigingen en over de wensen van de leden.

Voor de leden

Daar had CMB al op vooruitgelopen met een pakketje aan mogelijkheden om de ANV/PLV’s in staat te stellen iets meer voor hun leden te organiseren. Saskia en Monique mochten elke ANV/PLV in Midden-Brabant een voucher aanbieden ten bedrage van € 500 te besteden aan activiteiten voor de leden. Goede suggesties zijn welkom.

Paneeltjes voor de mooiste randen

Er zijn veldpaneeltjes beschikbaar om in onze mooiste randen te plaatsen. Heb jij een mooie rand? Stuur een foto in naar info@anvkempenland.nl  dan maak je kans op een paneeltje om passanten mee te informeren. De paneeltjes zijn ook te koop bij het collectief leo.van.lierop@hetnet.nl .

 

Fotowedstrijd

Collectief Midden looft een prijsje uit voor de mooiste foto mbt agrarisch natuurbeheer. Stuur je foto’s naar m.leesberg@gmail.com voor 15 december as.

Thema ALV: water vasthouden in B- en C-watergangen is kansrijk

Een samenvatting van het aanbod van Waterschap De Dommel tijdens onze ALV, nu voor alle leden:

Het klimaat verandert en het weer wordt extremer. Dat raakt ons allemaal; bedrijven en overheden, inwoners, boeren… De Dommel ziet haar gebied veranderen, de impact is groot. Ons watersysteem is kwetsbaar. Het is niet toekomstbestendig en kan extreme droogte en hoosbuien niet aan. En wat doen wij?

Niets doen is geen optie. Het huidige watersysteem en beheer voldoen niet. Met de kunstmatige inrichting van ons watersysteem kunnen we niet alles meer mogelijk maken voor het gewenste landgebruik. Tijd om de handen ineen te slaan. Want alleen ga je sneller, maar samen kom je verder!

Waterschap De Dommel werkt nu aan een toekomstbestendig watersysteem om weersextremen op te vangen. Daarbij wegen we belangen af om te komen tot een balans in de grondwatervoorraad. Dit vraagt om aanpassingen in het gebied, ook bij u. Slootjes en greppels (B-, C-watergangen) onderhouden wij niet zelf.

We vragen daarom uw hulp. Juist in de haarvaten kunnen maatregelen veel effect hebben op de grondwateraanvulling. Het nieuwe systeem vraagt ook om aanpassingen van het grondgebruik. Want in het nieuwe waterbeheerprogramma is onbeperkt beregenen niet meer vanzelfsprekend.

Waterschap De Dommel gaat daarom graag met u in gesprek om te kijken:

  • welkemaatregelen we samen kunnen nemen (zoals dempen, verondiepen of stremmen van watergangen). De foto’s hieronder tonen enkele mogelijkheden;
  • hoewe samen mogelijke risico’s kunnen voorkomen of beperken;
  • welkesubsidiemiddelen er zijn en welke oplossing(en) we u verder kunnen bieden.

ook stuwtjes plaatsen is maatwerk (foto’s waterschap De Dommel)

Zie je kansen?

Neem contact op met wessel@waterprof.nl of adwit@dommel.nl of je ANV info@anvkempenland.nl

ALV 16 SEPTEMBER 2021

Onze Algemene Ledenvergadering bij “Ons Mevrouw” in Middelbeers was goed bezocht. Het is fijn om elkaar na lange tijd weer te kunnen zien en te spreken.

Decharge

De kascontrole heeft dit jaar plaats gevonden door Piet Peijs en Ad Houbraken en de penningmeester is decharge verleend. Hierbij willen wij de heren bedanken voor het uitvoeren van de controle. Ad Houbraken is aftredend in zijn plaats gaat Ria Bernards het stokje overgenomen.

Afscheid en welkom

Antoon Smulders en Mart Huybregts zijn vorig jaar afgetreden als bestuursleden en in hun plaats zijn Gijs van Spreuwel en Sjef Lavrijsen aangetreden. Tijdens de vergadering heeft Gijs zich aan de leden voorgesteld. Sjef moest helaas verstek laten gaan, echter in deze nieuwsbrief stelt hij en zijn bedrijf zich voor.

Plannen

Monique gunde ons een blijk in de vooruitzichten voor 2021. Deze hebben wij verderop in dit artikel opgenomen.

Afb.: Letterlijk aan tafel met het Waterschap, kaarten erbij (foto: M. Leesberg)

Thema: Samen tegen verdroging

Na afloop van de vergadering heeft een 9-man/vrouw sterk team ons wegwijs gemaakt in de toekomstplannen van het Waterschap. Per deelgebied (4) werden onze leden bijgepraat en kon men vragen stellen over hun eigen ondervindingen en tevens een voorstel doen over verbeterpunten. Voor het Waterschap was dit de eerste keer, dat men op deze wijze naar buiten trad en door de positieve ervaring, was dit de opmaak naar meer. Wellicht dat onze overige leden hierna kunnen deelnemen aan een dergelijke sessie.

Meedenken…

…direct op de kaart…

…en luisteren naar ieders belang (foto’s: M. Leesberg)