Tag Archief van: transitie

De watertransitie: van uitdaging naar kans voor de landbouw

/0 Reacties/in , , , /door

Extremen zoals langdurige droogte, piekbuien en veranderende grondwaterstanden maken duidelijk dat het huidige watersysteem onder druk staat. De watertransitie wordt steeds relevanter. Voor boeren in de Kempen betekent dit niet alleen een uitdaging, maar ook een kans om toekomstbestendig te ondernemen.

Waarom watertransitie?

De afgelopen jaren hebben we gezien dat water niet meer vanzelfsprekend is. In droge zomers kampen we met beregeningsverboden en opbrengstverlies, terwijl hevige regenval juist weer leidt tot wateroverlast en uitspoeling van nutriënten. Goed waterbeheer bepaalt in belangrijke mate de opbrengst, bodemkwaliteit en bedrijfszekerheid. De watertransitie richt zich op een beter evenwicht: water vasthouden wanneer het kan, en afvoeren wanneer het moet. Voor agrariërs is dit direct relevant.

Wat betekent dit voor boeren?

De watertransitie vraagt om een andere manier van denken én werken. Enkele belangrijke ontwikkelingen die ook voor jou van belang kunnen zijn:

  • Water vasthouden op eigen perceel
    Door sloten minder snel af te laten voeren, stuwen te plaatsen of peilen te verhogen, blijft water langer beschikbaar voor gewassen.
  • Bodem als spons
    Investeren in organische stof en bodemstructuur zorgt ervoor dat de bodem meer water kan opnemen en vasthouden.
  • Slimmer omgaan met drainage en beregening
    Regelbare drainage en efficiënte beregeningstechnieken helpen om water beter te benutten.
  • Samenwerking in het gebied
    Water stopt niet bij perceelsgrenzen. Zoek de samenwerken met buren, waterschap en terreinbeheerders.

Kansen voor de bedrijfsvoering

Ondernemen is kansen scheppen en benutten. Hoewel aanpassingen soms investeringen vragen, biedt de watertransitie ook kansen voor de toekomsat:

  • Stabielere opbrengsten door minder afhankelijkheid van extreem weer
  • Betere bodemkwaliteit en daarmee duurzamere productie
  • Minder uitspoeling van nutriënten, wat zowel economisch als ecologisch voordelen heeft
  • Nieuwe verdienmodellen, bijvoorbeeld via vergoedingen voor ecosysteemdiensten of vanuit de watertransitie voor waterberging

Rol van ANV Kempenland

ANV Kempenland kan hierin een verbindende rol spelen. Door kennis te delen, pilots te organiseren en samenwerking te stimuleren, kunnen we samen stappen zetten richting een robuuster watersysteem.

Daarnaast kan de vereniging boeren ondersteunen bij:

  • het uitwisselen van praktijkervaringen
  • het vinden van subsidiemogelijkheden
  • het opzetten van gebiedsgerichte initiatieven. Hiervoor hebben we als ANV Kempenland het plan “Circulair peilgestuurde drainage met retentiebekken” ontwikkeld. Hierbij wordt (gezuiverd) water uit de bebouwde omgeving of van het bouwblok opgeslagen om gebruikt te worden in droge periodes. Inzet van het vullen van de opslag tijdens natte periodes kan een optie zijn. Met een leverancier van drainagesystemen is het plan doorgesproken en volgens hen is het technisch uitvoerbaar. Mocht u interesse hebben en meer willen weten over dit plan, dan komen wij dit graag toelichten: info@anvkempenland.nl

Samen vooruit

De watertransitie is geen keuze, maar een noodzaak. Door als agrariërs actief mee te denken en te doen, houden we grip op onze bedrijfsvoering én dragen we bij aan een toekomstbestendig landschap in de Kempen. Juist door lokaal samen te werken, kunnen we van deze uitdaging een kans maken.

 

Ledennieuws: Bedrijfsprofiel De Tuinbroek

/2 Reacties/in , , , /door

De Tuinbroek: Boer en burger combineren talenten om van te smullen!

Het is een mooie dag, eind februari. Gevieren zitten we aan de keukentafel bij de familie van Doormaal aan de Lage Haghorst te genieten van een kopje koffie. We zijn nieuwsgierig naar het verhaal van ‘De Tuinbroek’.

Welkom bij De Tuinbroek (Foto: fam v Doormaal)

Peter en Hanneke vertellen hoe zij op deze boerderij aan de Lage Haghorst terechtgekomen zijn. Peter zijn wieg stond hier, als derde generatie en opvolger. Zijn vrouw Hanneke vond meteen aansluiting op de boerderij bij Peter thuis. De vierde gesprekspartner is Wim Blankers, voormalig geschiedenisleraar, die het verhaal van ‘De Tuinbroek’ vertelt vanuit De Dorpscoöperatie.

 Zorgen over voedsel en landbouw

‘Haghorst ons dorp’ is een levendige coöperatie, waar men het lot graag in eigen hand neemt, ook als het gaat om zorgen over gezonde voeding. Wat kun je als bewoner bijdragen? Het idee ontstond voor een gezamenlijke tuinderij, waar op ecologische basis groenten verbouwd worden en de teelt van gezonde voeding dichterbij de bewoners komt.

Afb: Bij De Tuinbroek mag het afwijkend zijn, of een maatje kleiner (Foto: Fam. v Doormaal)

Altijd in transitie

Op zoek naar een locatie waar je het zelf kan doen, kwamen ze bij Hanneke en Peter terecht. Peter, als derde generatie geboren in de boerderij, had al verscheidene transities doorgemaakt. Zijn vader had het gemengd bedrijf van diens vader overgenomen met 12 ha en zeven melkkoeien. Peter’s moeder bracht er nog eens drie mee, dat maakt tien. Tien beste melkkoeien.

Maar het was de tijd van de grote modernisering. Specialisatie en productiviteitsverhoging, dat was het credo en dus gingen de varkens weg. De kippen werden ondergebracht in een legbatterij. Voor de koeien bouwden ze een ligboxenstal met plaats voor 40 dieren. Best vooruitstrevend anno 1971. Toen Peter in 1980 tot de maatschap toetrad telde het bedrijf 60 melkkoeien.

Hart voor mens en dier

Hanneke werd geboren als dochter van een Tilburgse smid. Het leven in de stad ervoer zij als wat al te individualistisch. Hanneke hielp haar vader graag in de moestuin en bleek vergroening in haar genen te hebben. Met een groot hart voor mens (en dier) koos zij voor een opleiding in de zorg. Hanneke voelde zich op de boerderij bij Peter thuis meteen op haar gemak. In 1987 trouwden zij en in 1989 namen zij de boerderij over. Ze telden toen 65 koeien en een legbatterij. Samen kregen Peter en Hanneke twee zonen en een dochter.

Ge wilt zijn wie ge bent!

Peter vond keuzes maken niet altijd zo gemakkelijk. Hij gaat voor kwaliteit, smaak en een eerlijk product en hij vindt dat vele malen belangrijker dan geld. In Hanneke had hij zijn partner en bondgenoot gevonden.

“Ge wilt zijn wie ge bent, niet wat een ander wil dage bent”

Vanwege Peter’s gezondheid stopte Hanneke haar werk in de zorg en nam zij het melken over. Hanneke heeft dat 20 jaar volgehouden. Ondanks dat zij beiden hielden van hun werk ging het vraagstuk over dierenwelzijn hen toch steeds meer parten spelen. In 2001 besloten ze de kippen af te stoten. Zo zouden ze ook graag hun koeien in de wei laten, maar met een beperkt grondbezit was het voor hen niet mogelijk om de melkkoeien buiten te laten lopen.

“Dan ben je maar die pinguin die rechtsaf slaat…”

Ze namen het besluit om te stoppen met melken en over te schakelen naar opfokvee en zoogkoeien. Dat het zeer deed om de melkkoeien weg te doen, dat zie je hen nog altijd aan.

Natuurinclusief                                                      

Rondom ruilverkaveling De Hilver (2011) verenigde Peter zich met 9 boeren in ‘De Hilverboeren’ om met Staatsbosbeheer nieuwe natuur te ontwikkelen. Met begrazing van nieuwe natuurgebieden voor SBB kon het bedrijf beschikken over voldoende gronden om de het opfokvee buiten te laten lopen en er kwam plaats voor een toom zoogkoeien. Loonwerk voor de Hilverboeren maakte het plaatje rond. Helaas besloot SBB wegens gewijzigd beleid om met slechts 3 van de 9 boeren door te gaan, op voorwaarde dat zij Natuurinclusief zouden worden. Daarbij is er veel ruimte voor natuur en geen chemie. Het paneeltje ‘Natuurinclusief Bedrijf’ prijkt nu fier op het erf. Maar red je het daar dan mee?

In een gespreid bedje

Toen de Dorpscoöperatie binnenwandelde met het idee voor een ecologische dorpsmoestuin, zag Peter direct kansen. Omdat het evenzeer om een ontmoetingsplek met zorgtak bleek te gaan, bloeide het sociale hart van Hanneke op. Boer en burger combineren talenten: netwerk, handjes, techniek en communicatie met kennis van de bodem, voedsel verbouwen en de zorg.

 

Afb: Groenten verbouwen vanuit passie (Foto: P. v Doormaal)

 

De geboorte van ‘De Tuinbroek’

Mede ingegeven doordat geen van de kinderen nog staat te dringen om de boerderij over te nemen, besloten Peter en Hanneke om hun passie te volgen en deze kans te pakken.

Ze kozen de fijnste plek achter de boerderij om dit nieuwe zaadje tot bloei te brengen en mensen op deze plek mee te laten genieten in ‘De Tuinbroek’. Het is een plek geworden waar je even jezelf kunt zijn, samen met anderen. Gezondheid, natuur, goede voeding en samenwerking spelen hier de hoofdrol. Een plek waar jonge ouders mrt kinderen, zorgpupillen en ouderen met elkaar in gesprek komen. De zorg voor de dieren sluit daar mooi bij aan. Dit voorjaar planten ze nog jonge fruitbomen…het zaadje groeit maar door…

Afb: Ontmoeting, buitenzijn, samen werken, voedsel dichtbij… (foto: P. v. Doormaal)

Nieuwe kansen

Met De Tuinbroek waait er een nieuwe wind over het erf. Er kwam een logo, een website een oogstdeelcommunity, losse groentenverkoop, een bloementuin, een appgroep en een verkoopkanaal voor ‘bewust-vleeseters’. Als er eens een van de brandrode ossen geslacht wordt, dan moet je snel zijn met je bestelling om niet achter het net te vissen. Vorige maand kwam er zelfs waardering uit een onverwachte hoek toen Peter en Hanneke de Natuurprijs van de Hilvarenbeekse VNMH mochten ontvangen.

En de toekomst?

Vooralsnog volstaan de lokale verkoopkanalen, maar hoe kijken we naar de toekomst? Wim springt meteen in op deze vraag. “Die vraag moeten we onszelf wel stellen! Dit is veel te mooi om verloren te laten gaan”.

Landcoöperatie Dal van de Kleine Beerze

/0 Reacties/in , /door

De landcoöperatie is aan het kijken hoe er meer leden- en ledenbetrokkenheid kan ontstaan. Onder andere de hoge prijs van een certificaat zijn soms een belemmering. Afgelopen tijd hebben bestuur en leden samen gebrainstormd hierover.

De komende tijd zal deze het nieuwe model langzaam vorm moeten krijgen. Er wordt daarbij ook gekeken naar landelijk bekende initiatieven als ‘Aardpeer’ en ‘Land van Ons’. Daarnaast wordt er hard gewerkt aan een plan om aan de Donk in Vessem een groter gebied te ontwikkelen naast het stukje grond dat in eigendom is van de LC. Er wordt gekeken of door afwaarderen in het Ondernemend Natuur Netwerk Brabant middelen zijn te verkrijgen om door te ontwikkelen.

Meer info: https://dalvandekleinebeerze.nl/

groeten van Jorrit