Steeds meer overwinterende Geelgorzen in de Westhoek dankzij wintervoedselveldjes

Succes bij onze zuiderburen! Lees hoe zij te werk gaan:

Koen Lepla
24 januari 2018

Op zondag 7 januari telden 46 vrijwilligers op 64 veldjes met wintergraan of Japanse haver in het westen van West-Vlaanderen een nieuw recordaantal overwinterende Geelgorzen. Niet minder dan 880 zijn er geteld. Het vorige record van 748, van twee winters geleden, werd daarmee duidelijk gebroken. Die Geelgors, die ging toch achteruit?

Wel, die Geelgors ging inderdaad achteruit, en sterk. Tot begin de jaren 80 kwam deze gele akkervogel werkelijk overal in Vlaanderen voor, van in de duinen tot aan de Maas. Het was één van de meest algemene vogels van kleinschalige landschappen met hagen en hier en daar een boom. Met het verdwijnen van die hagen, van winterse graanstoppels, mestvaalten in de open lucht en kruiden in de wegbermen, kreeg de Geelgors grote honger in de winter. Hun aantal nam een steile duik en ook de verspreiding kromp sterk. In West-Vlaanderen verdween de “Gèspiet” (spreek uit: “Hèspiet”) volledig, op een smalle strook van 5 à 10 km langs de Franse grens na, tussen Alveringem en Dranouter. Over die grens in Frankrijk is het nog altijd een wijdverspreide broedvogel, maar de landbouwintensivering laat zich intussen ook daar voelen. Kortom, het was tijd voor actie.

Hongerwinter
De provincie West-Vlaanderen laat sinds 2003 enkele graanveldjes rond haar provinciedomein de Kemmelberg ongeoogst om de vogels van wintervoedsel te voorzien. Dat werkte van bij het begin heel goed. Het eerste record bedroeg 40 exemplaren. Intussen doen zowel het Agentschap voor Natuur en Bos, Natuurpunt, het Regionaal Landschap Westhoek, de Vlaamse Landmaatschappij en natuurlijk heel wat landbouwers mee. Tijdens de huidige winter komen we daarom aan vele tientallen dergelijke akkertjes. Die kunnen meer vogels van voedsel voorzien. Dankzij dit project zien we toenemende winteraantallen en blijft de broedpopulatie van West-Vlaanderen al sinds 2004 stabiel rond 120 koppels.

De Geelgorzen verspreiden zich ’s winters in groepjes, variërend van enkele tot een vijftigtal vogels. Op de beste percelen zijn de groepen in de tweede helft van de winter vaak groter, soms tellen ze tot 200 stuks. We weten niet of het vooral lokale vogels zijn of dat er veel trekvogels tussen zitten. Er zijn er al veel geringd, maar het is wachten op terugmeldingen.

Andere zaadetende vogels profiteren graag mee. Zelfs van de in de provincie uitgestorven Grauwe gors overwinteren er elk jaar een paar. De meest algemene zijn Vink, Rietgors, Ringmus, Groenling, Keep, Putter, Patrijs (in beperkte mate), Fazant, en nog veel meer. Er zijn al enkele tientallen soorten op die veldjes gezien. Vorig jaar overwinterden er zelfs twee Witkopgorzen, extreem zeldzame dwaalgasten uit Siberië. Roofvogels vinden er muizen. De Sperwer komt graag een duik doen in de groepen vogels maar die zijn heel alert en stuiven bij het minste gevaar alle kanten uit, liefst naar doornige struiken. Het lukt Sperwers bijna nooit om een Geelgors uit zo’n groep te plukken.

De beste resultaten worden geboekt waar het veld zonnig gelegen is, het graan van goede kwaliteit en waar een doornhaag vlakbij staat om te gaan rusten of schuilen.

De Sperwer komt graag een duik doen in de groepen vogels maar die zijn heel alert en stuiven bij het minste gevaar alle kanten uit (foto: Hugo Willocx).

Japanse haver, het ei van Columbus voor de late winter
Japanse haver is een gewas dat steeds vaker als groenbedekker wordt gebruikt. Het wordt gezaaid na de graanoogst om de stoppel in de winter bedekt te houden en stikstof uit de bodem op te nemen. Na de winter is het kapotgevroren en kan het gewoon ondergeploegd worden. We ontdekten dat, als je het voor 15 augustus zaait, het nog in zaad kan komen dat beschikbaar blijft tot in de late winter. Het ei van Columbus! Echt graan zoals tarwe is tegen dan al lang op of rot.

Het einde van de winter is de zwaarste hongerperiode voor akkervogels. Rijpe Japanse haver trekt echter massa’s zaadetende vogels aan, ook Geelgorzen. Het is veel goedkoper dan graan, omdat je het veld niet een jaar lang moet ‘huren’ van een landbouwer. Het schiet niet opnieuw op uit dat zaad, een groot voordeel voor de boer. Medewerkers van het Regionaal Landschap en de Vlaamse Landmaatschappij gaan actief op zoek naar boeren die zo vroeg willen zaaien in ruil voor gratis zaaizaad. En dat werkt. Het is deugddoend dat een effectieve akkervogelmaatregel al eens simpel en goedkoop kan zijn.

En de rest van het jaar?
Met de wintermaatregelen zit het dus goed. De zomermaatregelen spitsen zich toe op het voorzien van insectenrijke plaatsen en brede, liefst gevlochten hagen. Dat gaat voorlopig moeizamer. De maatregelen staan in het provinciale actieplan voor de Geelgors, dat je hier kunt nalezen:https://www.west-vlaanderen.be/soortenbescherming.

Met de steun van het Interreg-project TEC! (“Tous Eco-Citoyens!” of “Iedereen Eco-burger!”) exporteren we onze knowhow nu ook naar Henegouwen en Noord-Frankrijk, waar nog veel meer Geelgorzen te beschermen zijn.

Tekst: Olivier Dochy, Natuurmedewerker provincie West-Vlaanderen
Foto: Koen Lepla & Hugo Willocx

Alex Datema over Natuurinclusieve Landbouw te gast bij Hei Heg en Hoogland

Even een schetsje: Alle ANV’s in Midden Brabant zijn aangesloten bij Collectief ANB Midden Brabant. De 40 Collectieven in Nederland zijn samen verenigd in de stichting Boerennatuur. Hun voorzitter Alex Datema kan als geen ander vertellen over de toekomst van de landbouw in Nederland.

Boerennatuur ziet de toekomst van het Nederlandse agrarisch bedrijf liggen in integrale bedrijfsplannen, agrarische ontwikkeling inclusief zorg voor de omgeving, in de vorm van Landschapsbeheer, Natuurbeheer en Waterbeheer. Zou dat ook in Brabant mogelijk zijn? Kunnen ook burgers hier een rol in spelen?

Alex laat zijn aanstekelijke licht schijnen over deze en dergelijke vraagstukken en gelukkig is hij ook een man van de praktijk!

Ω   18 januari 20.00u café De Hospes Strijperstraat 46 in Leenderstrijp

Ω   Interesse? Kijk dan hier:  uitnodiging 2018 01 18 HHH

Kom meedenken over landschapselementen langs de Kleine Beerze

In het beekdal van de Kleine Beerze, tussen Vessem en Middelbeers timmert het initiatief  ‘Landcooperatie Dal van de Kleine Beerze’ aan het landschap. Zij nodigen steeds weer boeren, burgers en beleid uit om samen te bouwen aan een mooi, toegankelijk en productief landschap langs de beek. Inzet is ruimtelijke kwaliteit en natuurlijke samenhang, bouwstenen zijn heggen, bomenrijen, kruiden- en bloemstroken, wandelpaden…er moet gekneed en gemasseerd worden totdat een plan ligt voor een optimaal landschap voor iedereen.

Ditmaal gaat het om een ontwerpsessie voor de inrichting van de eclogische verbindingszone. Dit is niet zomaar een workshop, maar we hebben het echt over de inrichting uw en ons beekdal.

Agenda:

  • Opening, welkom en toelichting proces door de voorzitter Herman Wevers
  • Uitleg over de kaders voor de aanleg van de landschapselementen en EVZ door Edwarn van der Walle
  • Interactieve ontwerpsessie met deelnemers
  • Vervolgstappen
  • Rondvraag
  • Sluiting

meer weten?

Uitnodiging Natuurinclusieve Varkenshouderij 14/11/2017

klik op de afbeelding voor groter beeld:

Meer weten? klik hier

Tip voor de varkenshouders:

Vraag je gemeente of provincie om mee te komen, zodat zij zelf direct antwoord krijgen op hun vragen.

Programma:

14.00 uur Introductie door Ben Bruurs over hoe hij gekomen is tot zijn plannen met weidevarkens en waarom een Green Deal nodig was
14.15 uur Toelichting Green Deal door EZ en vragen
14.45 uur Toelichting door Ben over hoe hij zijn weidevarkensbedrijf verder wil vormgeven en wat er op zijn ‘testlocatie’ verder ontwikkeld zal worden
15.00 uur Welke zaken gaat HAS Hogeschool onderzoeken ter ondersteuning in het weidevarkenssysteem? Toelichting door Ursula Kirchholtes (HAS)
15.15 uur Vragen uit de groep aan ‘panel’ met daarin: Ben, Provincie, Gemeente, EZ, ZLTO en HAS
16.00 uur Korte pauze
16.15 uur Bespreken vragen die in de groep leven; wat hebben de diverse partijen nodig en hoe gaan we dat organiseren?
Welke zaken moeten opgepakt worden? Prioriteren en verantwoordelijken benoemen
17.15 uur Communicatie
17.30 uur Afsluiting

De Brabantse Les volgens Alex Datema

bron: Boerennatuur.nl    31 jul, 2017 – 11:14, Ingediend door CarinaB
Als we echter naar de feiten kijken blijkt de grote transitie die de politiek zegt ingezet te hebben met hun dappere besluiten, niet meer te zijn dan een zeer eenzijdige actie gericht op de stikstofemissie uit de veehouderij. Die emissie moet beperkt worden – en hoe dat moet heeft de politiek ook alvast besloten voor de boeren die het betreft. Brabantse veehouders moeten versneld hun stallen aanpassen aan de nieuwste technieken wat betreft ammoniakemissie. Dit betekent dat veehouders verplicht worden om grote investeringen te doen die slechts gericht zijn op een geïsoleerd thema binnen hun totale bedrijfsvoering. Dit heeft niets, maar dan ook werkelijk niets van doen met een transitie naar de duurzame, volhoudbare landbouw van de toekomst. Sterker nog: de toekomst zal laten zien dat deze besluiten een transitie van de Brabantse landbouw danig in de weg staan. Veehouders worden gedwongen niet-rendabele investeringen te doen. En om deze toch te kunnen financieren rest hen niets anders dan het oude uitgesleten pad van verdere schaalvergroting en intensivering te bewandelen. Niks geen transitie naar een duurzame landbouw maar, onder druk van de politiek, voortgaan op de oude weg. Maar hoe nu verder? Is het echt allemaal de schuld van de politiek? Of hebben we zelf ook een verantwoordelijkheid in deze hele soap?Al ruim 30 jaar worstelen we met het mestprobleem en de laatste jaren zijn er alleen maar hoofdpijndossiers zoals biodiversiteit, landschap, dierenwelzijn, fosfaat, klimaat en last but not least de volksgezondheid bijgekomen. Al deze thema’s worden direct in verband gebracht met de landbouw en niet op een positieve manier. “Maar als de consument wil dat we het helemaal anders doen, dan moet hij daar ook maar voor gaan betalen,” roepen we dan vanuit de landbouw. En daar maken we een denkfout: 80% van wat wij produceren gaat naar consumenten in het buitenland. Consumenten die niet ervaren wat onze manier van landbouw bedrijven betekend voor ons milieu, ons landschap, de biodiversiteit, het dierenwelzijn of zelfs de volksgezondheid. Die 20% die de Nederlandse consument nodig heeft kunnen we heel goed zo produceren dat we alle eerdergenoemde problemen kunnen tackelen. Maar wie heeft er nu belang bij om ook die andere 80% te produceren? Dat zijn wij, de boeren, en de verwerkende en toeleverende industrie. Is het dan ook niet aan die drie partijen om verantwoordelijkheid te nemen voor de minder mooie aspecten die onze landbouw met zich meebrengt? De kwaliteit van onze producten staat buiten alle discussie. De waardering voor de individuele boer is nog steeds hoog. Maar als gehele sector dreigen we de draagkracht van onze omgeving te overschrijden. We moeten zelf de verantwoordelijkheid en de regie nemen om in te zetten op een landbouwontwikkeling die vanaf nu als eerste rekening houdt met de draagkracht van onze omgeving en van daaruit kijkt welke ontwikkelingen wel en niet gewenst zijn. Daar zullen we als gehele sector elkaar ook op moeten durven aanspreken en zelfs harde afspraken over moeten maken. Pakken wij die handschoen niet op dan krijgen we in heel Nederland Brabantse toestanden.

Alex Datema
melkveehouder te Briltil en voorzitter BoerenNatuur.nl

Gauw aanmelden…Er zijn nog plaatsen vrij!!!

Beste ANV-er, agrarisch natuurliefhebber uit Brabant, Zeeland en Zuid-Gelderland,

U bent 20 juni aanstaande van harte welkom op de Regionale ANV-dag 2017, dit jaar in Oost-Brabant.

Samen met andere agrarische ondernemers, ANV’s, Collectieven,  landgoedeigenaren, provincies, waterschappen en TBO’s praten we elkaar bij over Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer, met een accent op draagvlak, natuurkwaliteit en samenwerking in de regio.

’s Middags nemen we een kijkje in de keuken bij Collectief ANB Oost-Brabant waar vanuit de gebiedsaanvragen van 2016 en 2017 diverse beheerpakketten liggen (o.a. akkerranden en vormen van landschapspakketten) ten behoeve van de provinciale prioritaire soorten.

We hebben een boeiend programma voor u samengesteld, dat een volgende stap is naar resultaatgericht agrarisch natuurbeheer, passend binnen een moderne agrarische bedrijfsvoering.

Programma

·  9.30 – 10.00 uur Ontvangst met koffie en thee

·  10.00 – 12.00 uur Welkom door Jack Verhulst, voorzitter ZLTO klankbordgroep Natuur en Landschap
Toelichting programma door dagvoorzitter Herman Wijdeven (Voorzitter Collectief ANB Oost-Brabant)
Informatie over Landgoed de Barendonk door Liesbeth Hermanussen

o Inleiders
Jochem Sloothaak van Coördinatiepunt Landschapsbeheer + Gerard van de Wouw (vrijwilliger) – Ervaringen en resultaten rond weidevogelbeheer in de Beerse Overlaet
Gerald Willemsen van ANV Raamvallei – Natuurcompensatie Kraaijenbergse Plassen
Peter Broekmans van de gemeente Cuijk – Natuurcompensatie, belang vanuit gemeente en samenwerking

·  12.00 – 13.00 uur Lunch

·  13.00 – 15.30 uur Vervolgens gaan we met z’n allen in het veld kijken hoe in de omgeving van Beers agrarisch natuur- en landschapsbeheer wordt aangepakt.

·  Rond 15.30 uur is de sluiting onder het genot van een hapje en drankje.

Aanmelden
U kunt zich tot 12 juni 2017 aanmelden. Klik hier voor het formulier of op de banner bovenin deze mail.

We hopen u 20 juni aanstaande te mogen ontvangen.

Namens ZLTO,

Jack Verhulst,
Bestuurder ZLTO,
voorzitter klankbordgroep Natuur en Landschap

De landcooperatie nodigt (aspirant-)certificaathouders uit

Landcooperatie ‘Dal van de Kleine Beerze’ hecht aan goede contacten met de certificaathouders. Die betrokkenheid is belangrijk omdat de certificaathouders immers gezamenlijk de koers van de landcooperatie gaan bepalen. De opzet is dat de pachters om beurten gastheer zijn voor maandelijkse boer-burger dialoog sessies, op hun bedrijf.

De slogan van de Landcoöperatie is ‘Boer en Burger, Natuurlijk Samen’. Eerst maar eens kennismaken dan!

Zaterdag 13 mei was de eerste bijeenkomst op het biologisch melkgeitenbedrijf van Michael Borsten. De certificaathouders werden welkom geheten in het gangpad van de geitenstal door de voorzitter, Herman Wevers. Hij plaatste de ontwikkeling van de Landcooperatie in het perspectief van de huidige transitie van de landbouw en maatschappelijk verantwoord boeren en hij gaf alvast een inkijkje in de plannen voor het komende jaar. Hij gaf het woord aan gastheer Michael, die uitvoerig vertelde over zijn bedrijf en over zijn passie voor de biologische sector.

Het decor was treffend. De geiten waren wel nieuwsgierig naar al dat volk, maar ze lieten zich niet van de wijs brengen en kauwden tevreden hun maaltijd, kuilgras zo te zien. Een stapel hooibalen diende als tafel voor een presentatie over de stand van zaken. De gasten konden zien welke percelen tot de cooperatie behoren. Hien Klaasen lichtte toe: ‘Vooralsnog worden de percelen gepacht, maar naarmate er meer certificaten verkocht worden kan het land in porties aangekocht worden’. Er werd nog eens benadrukt dat de inkomsten uit certificaten volledig omgezet worden in de aankoop van land. Overige kosten worden opgebracht uit de pachtinkomsten.

  

In de tweede geitenstal was aandacht voor het programma van het eerste jaar en de vraagstukken die zich voordoen bij de ontwikkeling van de cooperatie. De genodigden lieten zich uitdagen om mee te denken over de gebiedsontwikkelingen die met de Landcooperatie in gang gezet kan worden en zij putten zich uit in aanbevelingen voor de cooperatie.

Een enkeling waagde nog een bezoekje aan de bokkenstal om onder de indruk te geraken van het postuur van deze heren en hun opmerkelijke geur. De gasten verbaasden zich over de rust onder de heren.

De bijeenkomst werd afgerond met de uitreiking van de laatst uitgegeven certificaten. Weer een stapje dichter bij de doelen!

We kijken alweer uit naar de volgende boer-burger-sessie, halverwege juni.

 

Themamiddag Bloemrijke bermen en pleisterplaatsen in gemeenten van Regio Hart van Brabant

Nieuws van Food4bees  

In het najaar van 2016 zijn Food4Bees, gemeente Tilburg, gemeente Waalwijk en Platform Langstraat gestart met de uitvoering van het project Bloemrijke bermen en pleisterplaatsen in regio Hart van Brabant. Binnen deze twee gemeenten en ook bij gemeenten Dongen en Heusden heeft men geschikte locaties op het oog die de komende maanden omgevormd gaan worden tot bloemrijke bermen en andere bijvriendelijke groene plekken.

 

Het uitwisselen van kennis en ervaring over het bijvriendelijk inrichten van openbaar groen locaties is een belangrijke bron voor inspiratie. Daarom organiseren we een themamiddag: Bloemrijke bermen en pleisterplaatsen, aanleg en beheer van bijvriendelijke vegetaties. Tijd: Dinsdag 9 mei om 13 uur (tot 17 uur) Locatie: Sociaal Cultureel Centrum Den Bolder, Schoolstraat 19, 5165 TR Waspik. Een paar onderwerpen die zeker de revue zullen passeren zijn: het vergroten van de biodiversiteit van wegbermen, het aanpassen van het huidige beheer met de juiste beheermaatregelen, het kiezen van de geschikte bloemenmengsels en methoden van inzaaien van bloemenmengsels. De themamiddag is bedoeld voor medewerkers ontwerp, aanleg en beheer openbaar groenbeheer bij gemeenten én voor geïnteresseerde vrijwilligers van natuur- en milieuwerkgroepen die in overleg met gemeenten actief zijn in het beheer van openbaar groenlocaties.

Spreker is Roelof Jan Koops, adviseur bij Cruydt Hoeck – wilde bloemenzaden. Hij gaat in op de do’s and don’ts bij aanleg en onderhoud van bloemrijke vegetaties. Na een inspirerende presentatie gaan we naar buiten om op locatie te kijken naar enkele bloemrijke bermen en graslanden. Er zijn geen kosten voor deelname aan de themamiddag. Het programma wordt in de 1e week van mei toegezonden.

Je kunt je alvast aanmelden bij Dion Heerkens, projectleider Food4Bees E-mail: heerkens@bionagriculture.nl

© ANV Kempenland | Website gemaakt door Qombine