Basiskwaliteit Natuur (BKN)

/0 Reacties/in , , , , , , , /door

Basiskwaliteit Natuur (BKN)

Al eens gehoord van BKN? Grote kans dat dat binnen niet al te lange tijd gaat gebeuren.

Het idee is dat gewone soorten op het platteland en in het stedelijk gebied kunnen overleven als de basiscondities op orde zijn. De merel zeg maar, en de mus. Geen hoogdravende doelsoorten met ingewikkelde eisen, maar per landschapstype een minimumcriterium. Wat is er? Wat zou er kunnen zijn, hoe kan het aangeheeld worden?

Aansluiten bij wat er is

Daaruit wordt een inrichtingsstrategie ontwikkeld die als advies dient bij ruimtelijke ontwikkelingen. Kerngedachte: Als de basiskwaliteit op orde is, dan volgen de soorten die er thuishoren vanzelf: alles wat wortelt, groeit, graaft, kruipt en vliegt. Veel ontwikkelingen dragen al bij, de Groenblauwe dooradering (GBDA) bijvoorbeeld.

Alliantie BKN

Rond Goirle, Oisterwijk, Hilvarenbeek en Tilburg loopt al enige tijd een pilot. Onlangs is samenwerking in de alliantie BKN bekrachtigd en ondertekend door 16 partijen, waaronder ANV Kempenland. Onze inbreng richt zich op de verbinding met de ondernemers in het gebied.

Erkenning en beloning

Zo geven we onze inbreng aan de voorkant. In de Alliantie moeten grondeigenaren nog beter vertegenwoordigd: het is werk in wording. Tegenover een dienst voor de natuur moet voor de ondernemer erkenning en beloning staan, zo schrijft de Alliantie.

Kracht in de bottom-up aanpak

Op termijn gaan alle Nederlandse gemeenten werken aan Basiskwaliteit Natuur: landelijke en

Europese regelgeving vragen om dekkende resultaten. Brabant is er in deze gemeenten

vroeg bij en heeft daardoor tijd en ruimte om een eigen aanpak te ontwikkelen, uitgaand

van een ‘Goed Gesprek’ dat start bij de verhalen in het gebied en de kijk en de belangen van

wie er wonen en werken.

PatrijsParadijs Hilvarenbeek, tien jaar monitoren

/0 Reacties/in , , , , /door

Over PatrijsParadijs Hilvarenbeek schreven we al vaker. De monitoringsgegevens van tien jaar op rij stemmen ons nog niet zo blij, maar ook een aantoonbaar minder gunstige trend kan bijdragen aan maatregelen voor de toekomst.

Het project is opgezet als gebiedsgericht StiLa-project in een gebied van 800ha ten westen van Hilvarenbeek. Daar voelden patrijzen zich tot voor kort goed thuis en er was in 2026, ten tijde van de start nog een restpopulatie aanwezig.

Graadmeter voor natuur op het boerenland

De patrijs is een honkvaste boerenlandvogel, die niet alleen broedt in ons agrarisch gebied, maar er ook de winter doorbrengt. De biotoop moet dus jaarrond aan de bescheiden minimumeisen voor deze akkervogels voldoen. Voedsel, beschutting en nestgelegenheid. Weten we de omstandigheden te verbeteren, dan kan de populatie snel toenemen vanwege de grote nesten (tot 17 eieren) en in het kielzog profiteren andere soorten mee: haas, geelgors, gekraagde roodstaart, ringmus….

Trend

Wat waren we blij met de nieuwe landschapselementen die onze leden realiseerden. Er kwamen heggen, wintervoedselveldjes, kruidenrijke graslanden, ook oevers van De Roodloop werden voor de patrijs aangepast. De jaren 2016 t/m 2021 schoven we van 5 territoriale haantjes naar 13! Dan denk je al snel dat herstel gaat volgen, maar er zijn meer invloeden.

Ommekeer

Monitoren is manoeuvreren tussen hoop en tegenslag. Alleen met langjarige gegevens onder gelijke omstandigheden, kun je valide uitspraken doen. Waarom duikelden de waarnemingen vanaf 2021 in de vrije val? Die natte winter, dat koude voorjaar, die plotselinge late vorst? Loslopende katten en honden, kraaien? Of is het de voortschrijdende bebouwing waardoor onze waarnemingsroutes danig ingekort zijn? Daar moeten we het ook eens over hebben.

Resultaten in beeld

In onderstaande grafieken zien we de trend van ons PatrijsParadijs naast die in het voorbeeldgebied Oude Doorn. (Bron: InterRegproject Partridge)

 

PatrijsParadijs 2017 – 2026:

 

 

 

Onder: Oude Doorn, nabij maatregelen, buiten maatregelen, referentiegebied zonder maatregelen:                 

Ook in Oude Doorn zien we de patrijs (oranje band) niet echt floreren. We zien wel dat andere akkervogels toenemen, met name rond de zogenaamde maatregelen. Daarmee worden landschapselementen bedoeld. Buiten de maatregelen en in het referentiegebied Genderen, waar geen maatregelen zijn, zien we weinig groei. Als we hier iets uit kunnen concluderen dan is dat een pleidooi voor landschapselementen.

Kansen met landschapselementen

Duidelijk is dat we er nog niet zijn met ons PatrijsParadijs. De waarnemingen zijn steevast in de buurt van de voedselveldjes en De Roodloop.  Precies daar waar voedsel en beschutting is. Zaden en granen om de winter door te komen, in het voorjaar bloeiende kruiden met de insecten die nodig zijn om de jongen mee te voeden. Struweel om je te verschuilen en een nestje te bouwen. Randjes, bermen, overhoeken, struweel…..voor een patrijs maken die het verschil.

StiLa budget kan bijna overal op Boerenland helpen

Natuur op onze kostbare landbouwgronden, dat is een maatschappelijk belang. Gelukkig zijn er overal mogelijkheden voor een tegemoetkoming uit ANLb, StiLa en Waterschapsgelden om de grondeigenaar te compenseren. Dat die vergoeding concurrerend moet zijn en langjarig verzekerd, dat kunnen we niet genoeg benadrukken.

Meer weten: info@anvkempenland.nl

De StiLa-regeling is opnieuw herzien

/0 Reacties/in , , /door

De Provincie Noord Brabant kent een bijzondere regeling om, ten behoeve van biodiversiteit en landschap, elementen als randen, struweel en bomen terug te brengen in het veld. De regeling is verschillende keren herzien vanwege mogelijke conflicten met Eu-wetgeving, maar nog altijd is de gebruiksvriedelijkheid en de flexibiliteit overeind gebleven. Wat is nieuw?

De Stimuleringsregeling Landschap, StiLA, wordt gevoed door individuele gemeenten en de Waterschappen, daardoor verschilt de regeling per locatie. De Provincie verdubbelt de inleg. De regeling is bedoeld om grondeigenaren met agrarische percelen te stimuleren om maatregelen te nemen ten goede van landschap, biodiversiteit, wateropvang en waterkwaliteit. Met de ondersteuning door veldcoördinatoren die van de hoed en de rand weten geldt de regeling als laagdrempelig. StiLa voorziet in principe in vergoedingen voor aanleg en beheer gedurende de contractperiode.

 

Wat betekent de gewijzigde StiLa 2.0-regeling?

Per 1 januari 2026 is de regeling doorontwikkeld. Dit brengt een aantal relevante wijzigingen met zich mee:

 

Belangrijkste wijzigingen per 2026

Hoewel de basis van de regeling gelijk blijft, zijn er enkele duidelijke accenten verschoven:

  1. Sterkere koppeling met water en klimaat

Waar STILA eerder vooral gericht was op landschapselementen, ligt de nadruk nu nadrukkelijker op:

    • water vasthouden (infiltratie, greppels, poelen)
    • tegengaan van verdroging
    • bijdragen aan klimaatadaptatie

Maatregelen zoals waterberging en natuurvriendelijke oevers worden actiever gestimuleerd.

Dit sluit direct aan bij de watertransitie: landbouwgrond wordt steeds meer onderdeel van het watersysteem.

  1. Gebiedsgerichte sturing is leidender geworden

De regeling is sterker gekoppeld aan:

    • landschapstypen
    • themagebieden (per gemeente/waterschap)

Projecten moeten expliciet passen binnen deze kaarten en doelen.

Dit betekent minder “vrijheid” in losse aanvragen, maar meer focus op gezamenlijke gebiedsopgaven.

  1. Meer nadruk op samenwerking en cofinanciering

De regeling blijft gebaseerd op samenwerking tussen:

    • provincie (aanlegkosten)
    • gemeenten* (beheerkosten)
    • waterschappen (watermaatregelen: aanleg en beheer)

(* Doet een gemeente niet mee, dan kunnen na aanleg de beheerkosten voor ANLb worden voorgedragen)

De provincie verdubbelt nog steeds lokale bijdragen.

In de praktijk betekent dit:

    • projecten met meerdere deelnemers hebben een streepje voor
    • aansluiting bij gebiedsprocessen wordt belangrijker
  1. Doorontwikkeling naar STILA 2.0 (vereenvoudiging + verbreding)

De vernieuwde regeling:

    • is inhoudelijk verbreed (meer typen maatregelen mogelijk)
    • biedt meer ondersteuning via veldcoördinatoren
    • richt zich nadrukkelijk op klimaat, biodiversiteit én water

De regeling is daarmee toegankelijker, maar ook strategischer ingezet.

  1. Toenemende koppeling met andere regelingen en beleid

Er is een duidelijke beweging richting:

    • koppeling met waterdoelen (KRW)
    • aansluiting op Natuur Netwerk Brabant
    • relatie met stikstof- en klimaatopgaven

STILA staat minder op zichzelf en wordt onderdeel van een groter beleidsinstrumentarium.

 

Wat betekent dit concreet voor boeren?

De wijzigingen zorgen voor een verschuiving in hoe STILA gebruikt wordt:

Van losse maatregel → naar integraal bedrijfs- en gebiedsplan

    • meer kansen, maar minder vrijblijvendheid
    • grotere kans op subsidie bij samenwerking
    • toenemende rol van watermaatregelen op landbouwgrond
    • noodzaak om plannen goed af te stemmen op gebiedsdoelen

 

Wat betekent dit voor ANV Kempenland?

Hier ligt een duidelijke kans én rol voor ANV Kempenland:

    1. Van individueel naar collectief organiseren

Omdat de regeling meer gebiedsgericht is:

    • bundel aanvragen van meerdere boeren
    • ontwikkel gezamenlijke plannen per deelgebied

ANV kan hier regie pakken.

    1. Koppelen van watertransitie aan STILA

Gebruik STILA actief als instrument voor:

      • water vasthouden op landbouwgrond
      • inrichting van bufferstroken en greppels
      • herstel van sloten en kleine landschapselementen

Dit maakt watermaatregelen financieel haalbaarder.

    1. Actieve rol in gebiedsprocessen

Zorg dat ANV:

      • aan tafel zit bij gemeenten en waterschappen
      • meepraat over gebiedskaarten en thema’s

Wie aan de voorkant meedenkt, vergroot kansen voor boeren.

    1. Ontzorgen van leden

De regeling wordt inhoudelijk complexer. ANV kan:

      • leden helpen bij aanvraag en planvorming
      • kennis delen (praktijkvoorbeelden)
      • fungeren als schakel met veldcoördinatoren
    1. Sturen op verdienmodellen

Door de verbreding van STILA ontstaan kansen voor:

      • vergoedingen voor waterberging
      • ecosysteemdiensten
      • combinaties met andere subsidies

ANV kan helpen deze te ontwikkelen en zichtbaar te maken.

Conclusie

De aanpassingen in de STILA-regeling per 2026 maken duidelijk dat landschap, water en landbouw steeds meer met elkaar verweven raken. Voor boeren betekent dit dat meedoen aan de watertransitie niet alleen noodzakelijk is, maar ook kansen biedt.

Voor ANV Kempenland ligt er een belangrijke rol om deze kansen te organiseren, te begeleiden en te vertalen naar praktische oplossingen op het erf en in het veld. Kom maar met je ideeën! info@anvkempenland.nl

50 jaar Agrarisch natuurbeheer in Noord-Brabant

/0 Reacties/in , , , /door

Brabant Magazine bracht een goed artikel over de historie van agrarisch natuurbeheer. Er wordt aandacht besteed de introductie van ANLb, nu bijna 10 jaar geleden. Een artikel voor de lezer die de achtergronden wil kennen.

Lees op de website van de provincie Noord-Brabant wat we samen bereikt hebben met ANLb: https://publicaties.brabant.nl/bm62/natuurbeheer

 

EVZ: iets voor u?

/0 Reacties/in , , , , , /door

Een EVZ (ecologische Verbindingszone) draagt bij aan biodiversiteit, maar ze kan ook economisch interessant zijn voor agrarische bedrijven. Met een EVZ kan uw bedrijf invulling geven aan verschillende regelgeving en keurmerken:

  • De verplichte bufferstroken uit het 7e actieprogramma Nitraat
  • Extra punten voor ecoregelingen vanuit het GLB met groenblauwe dooradering
  • Draagt bij aan de eisen van keurmerken zoals On the Way to PlanetProof, Beter voor Koe, Natuur en Boer en SKAL.
  • Kruidenrijk hooi of strooisel uit de EVZ kan ingezet worden voor uw bedrijfsvoering

Wilt u de mogelijkheden van een EVZ verkennen?

Water als basis in een veranderend klimaat

/0 Reacties/in , , , , /door

Midden-Brabant heeft een sterk watersysteem nodig, dat opgewassen is tegen hele natte en hele droge perioden. Met ruimte voor water. En voldoende grondwater en oppervlaktewater, dat schoon en veilig is. Samen met inwoners, boeren, bedrijven en natuurorganisaties werken we de komende jaren in stappen naar een watersysteem dat tegen een stootje kan. Dit noemen we de watertransitie.

Stimuleringsregeling Samen beter in Waterbeheer

De regeling Samen beter in Waterbeheer helpt boeren die bij willen dragen aan het herstellen van het watersysteem en de waterbalans. Zo hopen we overlast in droge én natte perioden zoveel mogelijk te voorkomen. De juiste maatregelen kansen op de goede plek. Op de koppen is dat anders dan op de flanken of in de beekdalen. De regeling vermeldt per maatregel voor welk gebied deze geschikt is. De regeling wordt meerdere keren per jaar opengesteld. In april 2025 was dat voor het eerst.

Mogelijke maatregelen

Minder overlast van weersextremen, daar doen we het voor. Meer water bergen op je land of om de kwaliteit van het water te verbeteren. Maatregelen voor een natuurlijker bodem- en watersysteem. Bijvoorbeeld door waterlopen anders in te richten, transitiegewassen te planten of ander bodembeheer. Of door sturende en niet-sturende maatregelen. Interesse?

Veldcoördinatoren helpen je

De veldcoördinatoren van BoerenNatuur Brabant nemen jou zoveel mogelijk zorgen uit handen. Een veldcoördinator stelt samen met jou een plan op. Daarin staat wat nodig is voor een zo goed mogelijk peilbeheer en/of de inrichting van een bepaald gebied. Jouw plan kun je aanmelden als onderdeel van een collectieve aanvraag. De veldcoördinator dient die collectieve aanvraag in.

Contactformulier: Samen beter in Waterbeheer » Brabantslandschap.nl

De vergoedingen

Het waterschap stelt vergoedingen beschikbaar voor de watertransitie. De veldcoördinator bespreekt welke vergoedingen voor maatregelen op jouw locatie mogelijk zijn. De bedragen gaan meestal uit van de normkosten, maar kunnen ook uitgaan van werkelijk gemaakte kosten. Dit hangt af van de opties die je kiest.

Als eigenaar kun je een inrichting- en/of beheervergoeding voor zes jaar krijgen. In sommige gevallen wordt landbouwgrond omgevormd tot natuur. In dat geval kun je ook een vergoeding krijgen voor de waardedaling van landbouwgrond naar natuurgrond. Als de agrarische bestemming op de grond blijft, zijn er ook mogelijkheden om voor zes jaar een vergoeding voor inkomstenderving te krijgen.

De Patrijzen houden zich schuil

/0 Reacties/in , , , , , /door

Foto: Mevr A. van Dal

 

Dinsdagavond 28 februari trok patrijzenwaarneemgroep er weer op uit voor de jaarlijkse ‘haantjestelling’. Twaalf waarnemers maar liefst en iedereen had er zin in. Maar waar bleven de patrijzen?

Dit voorjaar kwamen de waarnemers voor de zevende keer bijeen. De haantjestelling geeft een beeld van de kwaliteit van het landschap voor biodiversiteit. Waar voldoende insecten, schuil- en broedgelegenheid is kan de patrijzenstand zich snel herstellen. Boeren ten westen van Hilvarenbeek doen extra hun best om bloemenranden in te zaaien en kleine landschapselementen te onderhouden. Ze worden daarbij ondersteund door ANV Kempenland met de STILA-regeling.

Hoopvol op pad

Zes jaren op rij ging de lijn opwaarts met een hoogtepunt van 13 waarnemingen in 2021 maar vorig jaar staakten de waarnemingen. Hoopvol begonnen we aan de voorbereidingen. Het tijdstip voor de waarnemingen wordt door Rien altijd zorgvuldig afgestemd om de zonsondergang, want de schemer is de beste tijd om de haantjes te spotten. Dat betekent dat sommige waarnemers hun avondmaaltijd even uit hebben moeten stellen. Rien friste de technische kneepjes weer even op en daarna konden de klokken gelijk gezet worden, want om dubbeltelling te voorkomen is het belangrijk dat alle transecten precies tegelijk gelopen worden. De kaartjes en de apparatuur werden verdeeld in de ploegjes gingen op pad.

Nul-Nul-Vijf-Een

Eigenlijk was het een prachtige avond, met een gloeiende zonsondergang en een maantje aan de hemel. Prachtig patrijzenweer. Toch vingen twee ploegjes bot maar gelukkig was er ook een transect met vijf en eentje met een waarneming. We vragen ons af hoe het komt. Volgend jaar gaan we weer terug naar week 8, misschien werkt dat beter.

Bodem, bloemen, beschutting

Een gezonde bodem is de basis voor biodiversiteit. Waar voldoende lucht en organisch materiaal in de bodem zit kan het bodemleven zich herstellen. Bloeiende kruiden trekken insecten aan, daar kunnen de kuikens groot  mee worden. Patrijzen zijn al tevreden met een ruig randje om hun nest te in te maken. Zijn er nog mogelijkheden in ons buitengebied? De agrarische natuurvereniging denkt graag mee. Mailtje naar info@anvkempenland.nl

Workshop Beheer Houtige Landschapselementen: Januari 2022

/0 Reacties/in , , , , /door

Hoe lang kijken we hier al niet naar uit? De workshop over onderhoud van landschapselementen is al diverse malen ingepland, maar kon steeds niet doorgaan. Nu we weer plannen kunnen maken komt deze workshop ook weer in beeld. Er zijn nu data bekend. 

Jorrit Jonkers en Nelis Klaasen bereiden workshop voor. Zij hebben Arjen Stoop, van Landschapsbeheer Brabant, gevraagd om mee te werken aan een goed programma voor onze leden: een stukje theorie, maar vooral ook het veld in om te kijken hoe het moet/niet moet. Een robbertje snoeiwerk staat vast ook wel op het menu. Arjen kent als beheerder de kneepjes van het vak. Met zijn zonen dingt hij jaarlijks mee naar de onderscheiding van de beste heggenvlechter in de Maasheggen. Hij is een man van de praktijk…van Arjen kun je gerust iets aannemen.

Wanneer?

De workshop ‘Houtopstanden’ staat in de planning voor de vrijdagmiddagen 14 en 21 januari 2021 en zal plaatsvinden bij Jorrit in Middelbeers. Hou deze data even vast vast in je agenda!

Tijdstip en locatie worden bekend gemaakt in de volgende nieuwsbrief, dan kun je je ook aanmelden.