Nieuwe Oogst: Natuurinclusief boeren
In de nieuwe oogst van 17 juni stond een lezenswaardig artikel met commentaren van Jack Verhulst en Alex Datema.
Klik op onderstaande link om het te kunnen lezen.
infomiddag voor erfbetreders en adviseurs
uitnodiging:
Dames en Heren adviseurs
voor de agrarische sector,
Bent u op de hoogte van alle mogelijkheden voor natuurbeheer als product in de bedrijfsvoering van het moderne agrarisch bedrijf? Agrarisch Natuurbeheer en Agrarisch Waterbeheer kunnen als een volwaardig product, met concurrerende vergoedingen, ingepast worden in de bedrijfsvoering.
Wij praten u graag bij over perceelsrandenbeheer voor biodiversiteit en waterkwaliteit, over kleine landschapselementen zoals hagen, knotbomen, hakhoutbosjes en landschapsbomen, met de regelingen STIKA en ANLb. Maar ook over vergoedingen voor het omzetten van grond naar natuur met GOB.
Als agrarische natuurvereniging zijn wij ons zeer bewust van de vragen die deze bedrijfstak voor de agrarier met zich meebrengt. De achtergronden van agrarisch natuurbeheer zijn in het algemeen wel bekend, maar wat betekent het voor de ondernemer om deel te nemen in deze ’tak van sport’? Met die insteek willen wij u als adviseur bekend maken met de mogelijkheden, inspanningen en vergoedingen. De focus ligt op de praktische zaken: inpasbaarheid in de bedrijfsvoering, betekenis voor de mestboekhouding, vergoedingen, aanvraag beheercontracten, gewascodes en wat onze veldcoordinator kan betekenen voor de ondernemer.
Wij kunnen u alvast verklappen dat de zg. ‘Waterschapsranden’ met name voor melkveehouders zeer aantrekkelijk kunnen zijn: weinig inspanning en mooie vergoedingen.
Meld u aan voor onze informatiemiddag en verrijk uw kennis ten behoeve van uw clientele,
wij zullen u graag welkom heten op 28/6,
groet, Bestuur ANV Kempenland
Woensdag, 28 juni 14.00u (inloop 13.30u)
De Ruurhoeve, Dominépad 7, 5528 NC Hoogeloon
*Aub aanmelden op info@anvkempenland.nl
*Geeft u aub aan met hoeveel personen u komt
Programma 28 juni 2017:
13.30 uur Ontvangst met koffie en thee
14.00 -14.05 Opening
14.05 -14.25 Het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb)
14.25 -15.50 Het Agrarisch Waterbeheer (AWB)
14.45 -15.00 Pauze
15.00 -15.15 Het Groen Ontwikkelfonds Brabant (GOB)
15.15 -16.35 Stimuleringskader Groen-Blauw diensten (STIKA)
15.35 -15.45 Vragen
15.45 -16.00 Klein veldpracticum en afsluiten met een drankje
Gauw aanmelden…Er zijn nog plaatsen vrij!!!
Beste ANV-er, agrarisch natuurliefhebber uit Brabant, Zeeland en Zuid-Gelderland,
U bent 20 juni aanstaande van harte welkom op de Regionale ANV-dag 2017, dit jaar in Oost-Brabant.
Samen met andere agrarische ondernemers, ANV’s, Collectieven, landgoedeigenaren, provincies, waterschappen en TBO’s praten we elkaar bij over Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer, met een accent op draagvlak, natuurkwaliteit en samenwerking in de regio.
’s Middags nemen we een kijkje in de keuken bij Collectief ANB Oost-Brabant waar vanuit de gebiedsaanvragen van 2016 en 2017 diverse beheerpakketten liggen (o.a. akkerranden en vormen van landschapspakketten) ten behoeve van de provinciale prioritaire soorten.
We hebben een boeiend programma voor u samengesteld, dat een volgende stap is naar resultaatgericht agrarisch natuurbeheer, passend binnen een moderne agrarische bedrijfsvoering.
Programma
· 9.30 – 10.00 uur Ontvangst met koffie en thee
· 10.00 – 12.00 uur Welkom door Jack Verhulst, voorzitter ZLTO klankbordgroep Natuur en Landschap
Toelichting programma door dagvoorzitter Herman Wijdeven (Voorzitter Collectief ANB Oost-Brabant)
Informatie over Landgoed de Barendonk door Liesbeth Hermanussen
o Inleiders
Jochem Sloothaak van Coördinatiepunt Landschapsbeheer + Gerard van de Wouw (vrijwilliger) – Ervaringen en resultaten rond weidevogelbeheer in de Beerse Overlaet
Gerald Willemsen van ANV Raamvallei – Natuurcompensatie Kraaijenbergse Plassen
Peter Broekmans van de gemeente Cuijk – Natuurcompensatie, belang vanuit gemeente en samenwerking
· 12.00 – 13.00 uur Lunch
· 13.00 – 15.30 uur Vervolgens gaan we met z’n allen in het veld kijken hoe in de omgeving van Beers agrarisch natuur- en landschapsbeheer wordt aangepakt.
· Rond 15.30 uur is de sluiting onder het genot van een hapje en drankje.
Aanmelden
U kunt zich tot 12 juni 2017 aanmelden. Klik hier voor het formulier of op de banner bovenin deze mail.
We hopen u 20 juni aanstaande te mogen ontvangen.
Namens ZLTO,
Jack Verhulst,
Bestuurder ZLTO,
voorzitter klankbordgroep Natuur en Landschap
Bedreigde akkerflora terug op boerenakkers
bericht van Natuurrijk Limburg:
8-JUN-2017 – Iedereen kent het leven en welzijn van de hamster en de vele akkervogels in Nederland. Zeldzamer dan deze soorten zijn echter tientallen plantensoorten binnen de akkerflora, die in geheel Nederland tot de meest bedreigde vegetaties van Nederland behoort. In 2000 is er door het Rijk een akkerbeschermingsplan geschreven, waar echter beperkt gevolg aan is gegeven.
Deel deze pagina
Bureau Natuurbalans en het Louis Bolk Instituut werken al enkele jaren aan projecten om bedreigde akkerflora te beschermen. In deze projecten blijkt dat de mate van aandacht en het vakmanschap in het beheer cruciaal is bij het slagen van een florarijke akker. Natuurrijk Limburg is daarom met een aantal deelnemers in het Agrarisch Natuurbeheer de komende jaren aan de slag met florarijke akkers. Zij worden hierin begeleid door praktijkmensen van Bureau Natuurbalans, het Louis Bolk Instituut en Natuurrijk Limburg.
De eerste resultaten
Ruw parelzaad (Bron: Harm Kossen)
Eind vorig jaar zijn akkers ingezaaid met streekeigen zadenmengsels bestaand uit zeldzame soorten als Naaldenkervel, maar ook met meer bekende soorten als Korenbloem. Op dit moment zijn de eerste resultaten zichtbaar en zijn er (voor de kenner) weer soorten als Ruw parelzaad, Wilde ridderspoor, Glad biggenkruid en Wilde weit te zien tussen het graan op Limburgse akkers. Daarbij vormen de akkers ook broedgebied voor onder meer Veldleeuwerik en Gele kwikstaart, bekende doelsoorten van het Agrarisch natuur- en landschapsbeheer (ANLb). Tot slot zorgen de verschillende soorten klaprozen en Korenbloem voor de gemiddelde voorbijganger voor kleurenpracht.
Natuurrijk Limburg heeft boeren en particulieren opgeroepen om aan te geven waar zij uitdagingen zagen voor betere ecologische resultaten. Een aantal boeren en particulieren wilde een stap extra zetten door bedreigde akkerflora in hun akkers terug te krijgen. De akkers zijn afgelopen jaar ingezaaid en het beheer dient de komende jaren zodanig vorm te krijgen dat de soorten vast onderdeel van de akker worden.
Bron van leven
Wilde ridderspoor (Bron: Harm Kossen)
Agrarisch natuur- en landschapsbeheer richt zich op toenemend betere ecologische resultaten, in het bijzonder voor zeldzame soorten. Daarbij is er de overtuiging dat beheer door boeren en particulieren beter werkt als zij zich mede-eigenaar voelen van het beheer: weet waarvoor je het doet, onderzoek hoe je dit combineert met voedselproductie, bekijk de resultaten en stel het beheer bij indien nodig. In dit filmpje wordt Natuurrijk Limburg in 80 seconden uitgelegd.
Tekst: Harm Kossen, Jac Mulders en Paulien Sijbers, Natuurrijk Limburg
Foto’s: Jac Mulders (leadfoto: florarijke akker in Midden-Limburg); Harm Kossen
Uitnodiging Natuurweidedagen 15/6
Een uitnodiging voor een interessante meeting georganiseerd door Vereniging ‘de Natuurweide.
Voor Zuid Nederland staat op het programma ‘Bomen en hagen op het melkveebedrijf” 15/6 op de locatie Dongen-Vaart.
Let op: Wel even opgeven voor 13/6, Meer info in onderstaande link.
Zuid: Rol van bomen en hagen op het melkveebedrijf.
Datum: 15 juni 2017
Plaats: Dick Dankers, Nieuweweg 3, 5106 RA, Dongen Vaart
Programma:
10.00: inloop met koffie
10.30: Welkom door Natuurweide Bestuurder Jo van Balkom
10.45: Kees van Veluw (LBI) over de rol van bomen op het melkveebedrijf
12.15: Lunch
13.00: Rondleiding over bedrijf
15.00: Inventarisatie van relevante punten voor de visie 2025 van de Natuurweide
15.30: Slotwoord van Jo van Balkom
Opgave VOOR 13 juni ivm lunch: mail naar Jo van Balkom v.o.f.dekerkhoeve@hotmail.com
meer info: 170528 Natuurweidedagen 2017 (1)
PatrijsParadijs Hilvarenbeek
Al vroeg in het voorjaar heeft Agrarische Natuurvereniging Kempenland met de hulp van een 15-tal vrijwilligers en deskundigen een ‘nulmeting’ op de patrijzenstand gedaan, ten westen van Hilvarenbeek. Dit is een gebied waar de patrijs het altijd erg naar zijn zin heeft gehad. We wilden graag weten of er nog patrijzen in het gebied zijn… Ze zijn er nog!
Er zijn 13 haantjes gespot. Ze waren op zoek naar hennetjes en een plek om een nestje te maken. Dat is voor ANV Kempenland reden genoeg om STIKA*-budget voor agrarisch natuurbeheer te reserveren voor dit gebied, want patrijzen horen bij het agrarisch landschap. Om het gebied goed in beeld te krijgen hebben we wat voorbereidend werk gedaan, met Gemeente en B-team Hilvarenbeek, de plaatselijke Vogelbescherming, de Wildbeheer Eenheid (WBE) en ZLTO en Coordinatiepunt Landschapsbeheer Brabant.
bij de invallende schemering hebben de vrijwilligers de beste kansen om patrijzen te spotten.
Met die kennis hebben we een kleine 800 ha. aangewezen als projectgebied, waar we maatregelen voor de patrijs langjarig kunnen belonen**.
Binnenkort is er een informatieavond voor alle grondeigenaren in het gebied. Wij hopen natuurlijk dat zij mee willen doen aan dit project.
Wij willen graag eerst de mogelijkheden van het project uitleggen:
Dinsdag 16 mei, 20.30u (inloop 20.15u)
‘de Flierefluiter’, Groot Loo 8, Hilvarenbeek
We hebben de grote patrijzenman, Jochem Sloothaak, uitgenodigd om een bijdrage te leveren aan de avond
*STIKA: is een regeling van de Kempengemeenten, Waterschap de Dommel en Provincie Noord Brabant ter bevordering van agrarisch natuurbeheer.
**Als er budget overschiet dan kunnen ook andere gebieden binnen Hilvarenbeek in aanmerking komen.
Keverbanken voor patrijzen
Het idee komt uit Engeland, en klinkt daar heel lekker: beetle banks. In het Nederlands: keverbank. Een strook akkerland die, als natuurmaatregel, kan zorgen voor meer insecten en dus vogels.
*Noot van de redactie: Onderstaand stukje troffen wij in nature today (Bron: Nature today 2017 05 09, Vogelbescherming Nederland).
ANV Kempenland voert momenteel een patrijzenproject uit in Hilvarenbeek onder de naam: PatrijsParadijs Hilvarenbeek
Door het intensieve landgebruik is in het akkerland nog maar beperkt plaats voor natuur. Soorten planten en dieren die vroeger talrijk waren, zijn intussen zeldzaam of zelfs al verdwenen. De patrijs, tegenwoordig een echte akkervogel, is zo’n soort die nog ternauwernood overleeft. Speciale maatregelen die door goedwillende boeren uit te voeren zijn, kunnen voor de patrijs van grote betekenis zijn. Keverbanken zijn zo’n maatregel.
Keverbanken zijn stroken land die 40 tot 50 centimeter hoger worden gemaakt dan de omliggende akker. Een verhoogde strook van drie meter breed (maar: zo lang mogelijk) wordt ingezaaid met een gras-en-kruidenmengsel. De verhoogde strook wordt bovendien aan beide zijden geflankeerd door stroken die op dezelfde manier worden ingezaaid. Dat voorziet insecten, zoals loopkevers, van een prima leefgebied. En patrijzen van voedsel én een veilige broedplek in het akkerland: een plek die niet met machines wordt bewerkt en jaarrond dekking biedt.
Een opgeploegde keverbank bij Oude Doorn (Bron: Jochem Sloothaak)
Een keverbank kost land, maar levert ook een voordeel: de rijkdom aan insecten die zich in de strook ophoudt, helpt bij de onderdrukking van plagen in het landbouwgewas. Er kan dus zowel voor de boer als voor de patrijs een voordeel zijn.
Het ingraven van ‘pitfalls’ voor insectenonderzoek bij een keverbank (Bron: Jochem Sloothaak)
In Nederland werden niet eerder keverbanken toegepast waarbij hun effecten op landbouw, insecten en vogels intensief zijn gevolgd. Dat gebeurt nu wel, in Burgh-Sluis en Oude Doorn zijn dit voorjaar vijf keverbanken aangelegd in akkerland. De keverbanken zijn het resultaat van het Interreg project PARTRIDGE, waarin Brabants Landschap, Het Zeeuwse Landschap, Stichting Landschapsbeheer Zeeland en Vogelbescherming Nederland, samen met landbouwers, collectieven voor agrarisch natuurbeheer, wildbeheereenheden en vogelwerkgroepen, de patrijs weer perspectief willen geven op het platteland.
Meer informatie
Tekst: Lars Soerink, Vogelbescherming Nederland
Foto’s: Jochem Sloothaak, Brabants Landschap (leadfoto: patrijs)
jaarverslag 2016 Natuur- en Weidevogelbescherming Reusel de Mierden
In goede samenwerking met de grondeigenaren van afdeling Reusel de Mierden heeft de Natuur- en (Weide-)vogelvereniging 2016 afgerond en vastgelegd in haar jaarverslag 2016.
Alle inspanningen ten spijt blijft de stand van alle boerenlandvogels op zijn minst zorgelijk.
De weidevogelvereniging is niet bij de pakken neer gaan zitten, maar blijft zich inzetten en ontwikkelt steeds weer nieuwe ideeen om de kans op succes te verbeteren.
Kijkt u het mooie verslag maar eens in:
‘…en daarom pakken we het grondwerk met de hele buurt samen op…’
Vrijdagmiddag 31/3, lekker zonnetje, opnieuw een mooie opkomst voor de cursus ‘Agrarisch Randenbeheer’ van ANV Kempenland en dat trof, want deze 2e les was een praktijkles, dus werden de 42 aanwezige deelnemers in 3 groepen uitgenodigd om mee naar buiten te gaan. De 4e groep moest binnen blijven voor een theoretische achtergrond, maar gelukkig rouleerden de groepen.
agrarisch natuurbeheer
Agrarisch Randenbeheer is een vorm van natuurbeheer door particulieren in het buitengebied. De buitenste rand van een akker of weiland wordt als natuurstrook ingericht, met kruiden en granen en een aangepast beheer om miniatuur-natuur een kans te geven in het agrarisch gebied. Deze natuurstroken met hun fraai bloeiende kruiden en bijbehorende insecten kunnen voor akkervogels net een kans op overleven betekenen. Maar ze kunnen ook nuttig zijn met het oog op beheersing van plagen in de hoofdgewassen op de akkers.
en de waterkwaliteit
waar mogelijk worden deze stroken langs een watergang aangelegd, om te voorkomen dat bemesting en gewasbeschermingsmiddelen voor het hoofdgewas in het oppervlaktewater terecht komen.
een andere tak van sport
Onder de deelnemers waren grondbezitters met ervaring op het gebied van agrarisch natuurbeheer. Met name de agrariers ervaren dit toch wel als een andere tak van sport binnen hun bedrijfsvoering. Voor de smalle stroken is een apart bewerkingsprogramma nodig, met de inzet van doelmatige machines. ‘…daarom bewerken we onze randen met de hele buurt tegelijk….’, zo wist een van de deelnemers een oplossing aan te dragen.
kruisbestuiving
De deelnemers komen niet alleen uit ons eigen Kempenland. Het mooie van een goede opkomst is niet alleen dat je zo veel mensen bereikt, maar de deelnemers zelf kunnen ook onderling contacten leggen om samen tot de beste resultaten te komen.
Brede ondersteuning
Vanwege het grote belang van agrarisch natuurbeheer voor de leefbaarheid van het platteland en voor de waterkwaliteit wordt de cursus van ANV Kempenland ondersteund door Waterschap de Dommel, Collectief Midden Brabant en O+BN / VBNE.
meer weten:
info@anvkempenland.nl
Akkerbouwers zetten akkerranden in tegen wateroverlast
Bron: Nieuwe oogst jan. jl.
ACHTERGROND
Akkerbouwers rond Kruisland stellen hun akkerranden beschikbaar om het risico van wateroverlast te verkleinen en tegelijk voor de aanleg van de ecologische verbindingszone in het gebied. Ze blijven wel eigenaar van die akkerranden en ontvangen een vergoeding voor de waardedaling van de grond, de aanleg en het onderhoud.
De Kruislandse akkerbouwers hebben sinds 1998 diverse keren te maken gehad met wateroverlast. Dat komt vooral doordat de Kruislandse polder het laagste deel is van het stroomgebied van de kreken. Meestal ontstaat de wateroverlast niet direct na regenbuien, maar pas enkele dagen daarna, als het water naar de polder is gestroomd.
De akkerbouwers zijn de overlast zat. Al jaren pleiten ze bij het waterschap Brabantse Delta voor maatregelen. Tegelijk moet het waterschap nog 6,5 kilometer ecologische verbindingszone (EVZ) aanleggen in het gebied.
Uiteindelijk leidden de discussies tot het project Cruijslandse Kreken en Smalle Beek. Dat ging op 1 april vorig jaar van start, een samenwerking tussen de akkerbouwers, waterschap Brabantse Delta, de gemeenten Steenbergen en Roosendaal, de provincie, Staatsbosbeheer en Brabants Landschap.
Er was vaker overlast dan de cijfers van het waterschap aangaven
Vertrouwenspersoon
In de overleggen over de uitvoering van het project zitten drie boeren, elk namens een deel van het gebied: Toine van Tiggelen, Sander Huijsmans en Jack van Oorschot. De ervaren akkerbouwbestuurder Kees Gommeren heeft een taak als vertrouwenspersoon voor beide partijen. ‘Kees kent heel veel mensen en kan goed met mensen omgaan’, vertelt Van Tiggelen in de kantine op het bedrijf van Gommeren.
Het traject met het waterschap ontstond in 2014 na een bijeenkomst waar het waterschap uitleg gaf over de eerste fase van project Cruijslandse Kreken. Het schap kwam daar met berekeningen over wateroverlast die helemaal niet overeen kwamen met de ervaringen van de akkerbouwers, zegt Gommeren. ‘Er was vaker overlast dan die cijfers aangaven.’
Er ontstond een discussie over wat overlast is. Volgens de boeren is dat als er water vanuit de sloten het land op stroomt. Volgens het waterschap is dat pas als dat water meer dan 48 uur op het land staat. Maar dan is er al veel schade aangericht aan dure teelten, zoals pootaardappelen, bomen en bloembollen.
De drie boeren zijn kritisch over de opstelling die het waterschap toen had. Gommeren: ‘Ze erkenden ons probleem niet.’ Op de bijeenkomst liet het schap ook weten dat er geen geld meer was om de 6,5 kilometer EVZ aan te leggen.
Hydrologen
Er volgden diverse overleggen. Dat was de aanloop naar het project samen met de andere partijen. De boeren brachten ideeën in en het waterschap rekent die nu door. Bij de overleggen zitten hydrologen, ecologen en buitendienstmedewerkers van het schap met de boerenvertegenwoordigers aan tafel.
Ook kwam een gebiedsmakelaar bij de akkerbouwers praten over het benutten van akkerranden voor natuur en/of waterberging. Een deel van de akkerbouwers deed snel mee. Anderen zijn nog niet overtuigd. ‘De meest vooruitstrevende boeren doen het eerst mee’, zegt Van Tiggelen. ‘Maar het hangt er ook van af wat voor grond het is, waar die ligt en hoe groot het risico is op waterschade.’
In de loop van het proces zijn de boerenvertegenwoordigers steeds positiever over het waterschap. Huijsmans: ‘Als je de houding van het waterschap tijdens die eerste avond vergelijkt met nu, dan is dat een groot verschil. Die is veranderd van zeer negatief naar positief.’
Van Tiggelen: ‘Ze hebben goed naar onze knelpunten geluisterd. Ze denken nu supergoed mee en berekenen onze voorstellen goed door.’
Knop om
Volgens Van Tiggelen is het waterschap nu ook alerter, omdat de boeren ‘minder slikken’, na de waterschades in de laatste jaren.
Huijsmans heeft meer begrip gekregen voor het waterschap. ‘Dat wil misschien wel meer, maar wordt vaak belemmerd door regels. De buitendienstmensen zouden meer verantwoordelijkheid moeten krijgen, bijvoorbeeld bij het bepalen van het zomer- en winterpeil en van het moment van uitwateren als er regen op komst is. Als wij daarom vragen zeggen ze: ‘Je hebt gelijk, maar we mogen niet.’ Bij het waterschap moet nog wel een knop om.’
De meeste weerstand ondervinden de boeren nu bij Staatsbosbeheer en het Brabants Landschap. ‘Zij hebben zelf het minste belang bij waterberging op hun terreinen’, zegt Huijsmans. ‘Ze willen daar ook geen gebiedsvreemd water. De gemeenten, het waterschap en wijzelf willen allemaal wel.’
Gommeren is positiever: ‘Alle clubs die om tafel zitten hebben zeker de intentie om eruit te komen.’
De drie boerenvertegenwoordigers zijn het erover eens dat het project kansen biedt voor boeren. ‘We hopen dat iedereen er serieus over nadenkt’, zegt Van Tiggelen. ‘Deze kans moet je niet zo maar voorbij laten gaan. Het zou zonde zijn als dit niet lukt. Wat moeten we dan? Het waterschap doet nu ook zijn uiterste best. Als boeren zeggen: ‘Dit is mijn probleem niet’, dan gebeurt er niets.’