Ledennieuws: Bedrijfsprofiel De Tuinbroek

De Tuinbroek: Boer en burger combineren talenten om van te smullen!

Het is een mooie dag, eind februari. Gevieren zitten we aan de keukentafel bij de familie van Doormaal aan de Lage Haghorst te genieten van een kopje koffie. We zijn nieuwsgierig naar het verhaal van ‘De Tuinbroek’.

Welkom bij De Tuinbroek (Foto: fam v Doormaal)

Peter en Hanneke vertellen hoe zij op deze boerderij aan de Lage Haghorst terechtgekomen zijn. Peter zijn wieg stond hier, als derde generatie en opvolger. Zijn vrouw Hanneke vond meteen aansluiting op de boerderij bij Peter thuis. De vierde gesprekspartner is Wim Blankers, voormalig geschiedenisleraar, die het verhaal van ‘De Tuinbroek’ vertelt vanuit De Dorpscoöperatie.

 Zorgen over voedsel en landbouw

‘Haghorst ons dorp’ is een levendige coöperatie, waar men het lot graag in eigen hand neemt, ook als het gaat om zorgen over gezonde voeding. Wat kun je als bewoner bijdragen? Het idee ontstond voor een gezamenlijke tuinderij, waar op ecologische basis groenten verbouwd worden en de teelt van gezonde voeding dichterbij de bewoners komt.

Afb: Bij De Tuinbroek mag het afwijkend zijn, of een maatje kleiner (Foto: Fam. v Doormaal)

Altijd in transitie

Op zoek naar een locatie waar je het zelf kan doen, kwamen ze bij Hanneke en Peter terecht. Peter, als derde generatie geboren in de boerderij, had al verscheidene transities doorgemaakt. Zijn vader had het gemengd bedrijf van diens vader overgenomen met 12 ha en zeven melkkoeien. Peter’s moeder bracht er nog eens drie mee, dat maakt tien. Tien beste melkkoeien.

Maar het was de tijd van de grote modernisering. Specialisatie en productiviteitsverhoging, dat was het credo en dus gingen de varkens weg. De kippen werden ondergebracht in een legbatterij. Voor de koeien bouwden ze een ligboxenstal met plaats voor 40 dieren. Best vooruitstrevend anno 1971. Toen Peter in 1980 tot de maatschap toetrad telde het bedrijf 60 melkkoeien.

Hart voor mens en dier

Hanneke werd geboren als dochter van een Tilburgse smid. Het leven in de stad ervoer zij als wat al te individualistisch. Hanneke hielp haar vader graag in de moestuin en bleek vergroening in haar genen te hebben. Met een groot hart voor mens (en dier) koos zij voor een opleiding in de zorg. Hanneke voelde zich op de boerderij bij Peter thuis meteen op haar gemak. In 1987 trouwden zij en in 1989 namen zij de boerderij over. Ze telden toen 65 koeien en een legbatterij. Samen kregen Peter en Hanneke twee zonen en een dochter.

Ge wilt zijn wie ge bent!

Peter vond keuzes maken niet altijd zo gemakkelijk. Hij gaat voor kwaliteit, smaak en een eerlijk product en hij vindt dat vele malen belangrijker dan geld. In Hanneke had hij zijn partner en bondgenoot gevonden.

“Ge wilt zijn wie ge bent, niet wat een ander wil dage bent”

Vanwege Peter’s gezondheid stopte Hanneke haar werk in de zorg en nam zij het melken over. Hanneke heeft dat 20 jaar volgehouden. Ondanks dat zij beiden hielden van hun werk ging het vraagstuk over dierenwelzijn hen toch steeds meer parten spelen. In 2001 besloten ze de kippen af te stoten. Zo zouden ze ook graag hun koeien in de wei laten, maar met een beperkt grondbezit was het voor hen niet mogelijk om de melkkoeien buiten te laten lopen.

“Dan ben je maar die pinguin die rechtsaf slaat…”

Ze namen het besluit om te stoppen met melken en over te schakelen naar opfokvee en zoogkoeien. Dat het zeer deed om de melkkoeien weg te doen, dat zie je hen nog altijd aan.

Natuurinclusief                                                      

Rondom ruilverkaveling De Hilver (2011) verenigde Peter zich met 9 boeren in ‘De Hilverboeren’ om met Staatsbosbeheer nieuwe natuur te ontwikkelen. Met begrazing van nieuwe natuurgebieden voor SBB kon het bedrijf beschikken over voldoende gronden om de het opfokvee buiten te laten lopen en er kwam plaats voor een toom zoogkoeien. Loonwerk voor de Hilverboeren maakte het plaatje rond. Helaas besloot SBB wegens gewijzigd beleid om met slechts 3 van de 9 boeren door te gaan, op voorwaarde dat zij Natuurinclusief zouden worden. Daarbij is er veel ruimte voor natuur en geen chemie. Het paneeltje ‘Natuurinclusief Bedrijf’ prijkt nu fier op het erf. Maar red je het daar dan mee?

In een gespreid bedje

Toen de Dorpscoöperatie binnenwandelde met het idee voor een ecologische dorpsmoestuin, zag Peter direct kansen. Omdat het evenzeer om een ontmoetingsplek met zorgtak bleek te gaan, bloeide het sociale hart van Hanneke op. Boer en burger combineren talenten: netwerk, handjes, techniek en communicatie met kennis van de bodem, voedsel verbouwen en de zorg.

 

Afb: Groenten verbouwen vanuit passie (Foto: P. v Doormaal)

 

De geboorte van ‘De Tuinbroek’

Mede ingegeven doordat geen van de kinderen nog staat te dringen om de boerderij over te nemen, besloten Peter en Hanneke om hun passie te volgen en deze kans te pakken.

Ze kozen de fijnste plek achter de boerderij om dit nieuwe zaadje tot bloei te brengen en mensen op deze plek mee te laten genieten in ‘De Tuinbroek’. Het is een plek geworden waar je even jezelf kunt zijn, samen met anderen. Gezondheid, natuur, goede voeding en samenwerking spelen hier de hoofdrol. Een plek waar jonge ouders mrt kinderen, zorgpupillen en ouderen met elkaar in gesprek komen. De zorg voor de dieren sluit daar mooi bij aan. Dit voorjaar planten ze nog jonge fruitbomen…het zaadje groeit maar door…

Afb: Ontmoeting, buitenzijn, samen werken, voedsel dichtbij… (foto: P. v. Doormaal)

Nieuwe kansen

Met De Tuinbroek waait er een nieuwe wind over het erf. Er kwam een logo, een website een oogstdeelcommunity, losse groentenverkoop, een bloementuin, een appgroep en een verkoopkanaal voor ‘bewust-vleeseters’. Als er eens een van de brandrode ossen geslacht wordt, dan moet je snel zijn met je bestelling om niet achter het net te vissen. Vorige maand kwam er zelfs waardering uit een onverwachte hoek toen Peter en Hanneke de Natuurprijs van de Hilvarenbeekse VNMH mochten ontvangen.

En de toekomst?

Vooralsnog volstaan de lokale verkoopkanalen, maar hoe kijken we naar de toekomst? Wim springt meteen in op deze vraag. “Die vraag moeten we onszelf wel stellen! Dit is veel te mooi om verloren te laten gaan”.

Monitoring EVZ De Run: eerste stap is gezet

Sinds 2016 wordt de Ecologische Verbindingszone (EVZ) langs de Run, over een traject van 3,5 km tussen Bergeijk en Eersel, beheerd door vier van onze leden. De opdracht kwam van deze beide gemeenten. Om de ontwikkeling van de natuurkwaliteit goed te kunnen volgen en evt bij te sturen hebben we behoefte aan deskundige monitoring. Wij vonden IVN Eersel-Veldhoven bereid om een soortenmonitoring uit te voeren voor vegetatie en vogels. Wat levert dit op?

Natuurbeheer door boeren op agrarische grond met natuurdoelen…dat kan nog wel eens wat gaan betekenen voor de toekomst. De boerenbeheerders bij dit project zijn opgeleid door ANV Kempenland en worden begeleid door onze veldcoordinator, Nelis Klaasen. Elders in deze nieuwsbrief vind je een filmpje waarin je kunt zien hoe het GOB naar deze ontwikkeling kijkt.

Inventarisatierapport

De hele zomer zijn vrijwilligers van IVN op pad geweest om gegevens te verzamelen. Met een indrukwekkende reeks gegevens is een monitoringsrapport samengesteld dat wij inmiddels in hebben mogen zien. Wij zijn onder de indruk van de reeks data en de zorgvuldige weergave. De officiële overhandiging van het rapport zal plaatsvinden bij onze jaarlijkse Runwandeling op 9 juni. Daarna is het ook voor geinteresseerden ter inzage. Een uitgebreidere bespreking van het rapport volgt dan ook.

Resultaat telt!

Maar we willen alvast een tipje van de sluier oplichten. De waarnemers gaven aan dat ze verrast zijn door de vele soorten planten die ze aantreffen. Opvallend is de verspreiding van de kleine ratelaar. De smalle weegbree, waardplant voor de veldparelmoervlinder is al veelvuldig aanwezig. De vogelaars telden maar liefst 9 broedvogels, waaronder zeldzame soorten als gele kwikstaart en tuinfluiter.

Beheer op orde

Met dit rapport en de losse inventarisaties uit het verleden in de hand kunnen we aantonen dat het boerenbeheer van EVZ De Run ruimte biedt aan de gewenste verspreiding van soorten tussen natuurgebieden. Zo komen de populaties met elkaar in verbinding. Niet alle doelsoorten worden voortdurend aangetroffen, maar andere gewenste soorten maken al gebruik van deze nieuwe corridor. De condities voor de doelsoorten komen in deze korte periode al aardig op orde. Wat de life waarneming van een bever in deze EVZ gaat betekenen zal de toekomst uitwijzen.

Aandachtspunten

Het ligt in de bedoeling dat de monitoring dit jaar aangevuld wordt met amfibiën- en insecteninventarisaties. Deze rapportages moeten driejaarlijks worden herhaald om de voortgang te kunnen volgen. De beheerders en de veldcoordinator besteden extra aandacht aan het voorkomen van uitbreiding van ongewenste vegetatie zoals bijvoorbeeld bereklauw en overheersing van riet en gestreepte witbol. Het beheer van de poelen en de houtopstanden komt aan de orde. Omdat dat een nieuw onderdeel is wijden we de jaarlijkse publiekswandeling aan dit onderwerp. Lees hier meer over in de uitnodiging.

 

 

 

 

Snel aanmelden voor BodemUp, 3 april!

Na een lezing over bodemgezondheid bij de ALV willen we natuurlijk wel eens iets zien in het veld.

Bodemcoach Jan Thews van BodemUp bespreekt zijn visie op de betekenis van een vitale bodem voor de voedselproductie, voldoende en schoon drinkwater en voor biodiversiteit. Hoe kun je met doeltreffend bodemmanagement de kwaliteit van de bodem optimaliseren? Welke praktische bodemmaatregelen zijn voor jouw percelen toepasbaar? Hoe beïnvloedt dat weer jouw verdienmodel?

Kom gerust met je vragen.

We bespreken een bodemmonster en we steken ter plaatse een bodemprofiel in oud grasland.

Ben jij erbij? (Aanmelden kan nog tot 1 april)

Wanneer: vrijdag 3 april, 13.00u.

Verslag: Bijeenkomst Carbon Farming, 3 december 2024

Wat gaat Carbon Farming voor ons betekenen? Die vraag stons de hele dag centraal bij de bijeenkomst in Goirle. Een goed bezochte dag, met interessante presentaties en goede input. Carbon Farming biedt kansen. Maatregelen voor koolstofvastlegging vergroten de weerbaarheid van de bodem en het landbouwsysteem. De mentimeter aan het slot leerde ons deelnemers dat dit nu de belangrijkste motivatie vinden om aan koolstoflandbouw te doen.

Klimaat

Het leveren van een klimaatdienst voor de samenleving door extra koolstof vast te leggen en zo bij te dragen aan het terugdringen van de klimaatverandering is een andere belangrijke drijfveer. Methodes en protocollen moeten goed aansluiten bij de boerenpraktijk en de baten moeten opwegen tegen de extra moeite en kosten.

Voor vragen: Elvina van Koulil: e.vankoulil@boerennatuurbrabant.nl of bij ZLTO via info@zlto.nl.

Lees verder in de brochure Koolstofvastlegging in bodem, bomen en bouwmateriaal: Klik Hier!

 

Landbouw in transitie: Kun je dat eten?

Nee. Transitiegewassen kun je niet altijd eten. Toch durven Kempische boeren de uitdaging aan om verder te kijken dan graan en aardappelen. Boerennatuur Brabant Midden denkt mee!

Productief Kruidenrijk Grasland (PKG)

Inmiddels is PKG een gevestigd hoofdstuk in de transitie. Diepere worteling maakt het gewas beter bestand tegen droogte en het helpt water vast te houden in de bodem. Met haar gespreide bloei is het aantrekkelijk voor insecten. De vlinderbloemige soorten binden stikstof uit de lucht. Omdat koeien het graag lusten is het gewas goed inzetbaar binnen het eigen bedrijf.

En Miscanthus?

Dat is de deftige naam voor ‘Olifantsgras’. Het is een hoog opschietende grassoort met een hoge biomassa.. Miscanthus kan zich met weinig hulpstoffen en onder wisselende omstandigheden, droog, nat, goed ontwikkelen. Het is een langjarige teelt die na de eerste aanloop weinig bewerking meer vereist en een stabiele oogstverwachting geeft tot wel 20 jaren. Binnen het GLB valt het binnen de ‘vezelgewassen’ en ‘meerjarige teelt’

Toepassing

Het gewas wordt toegepast in de bodemverrijking en als substraat, maar kansen liggen voornamelijk in de bouw. In die sector wordt gezocht naar sterke, lichte, duurzaam verkregen, hernieuwbare materialen met een hoge isloatiewaarde.

Kip-ei

Bij elk nieuw product heb je te maken met het Kip-Ei verhaal: voor doorontwikkeling is massa nodig, maar de afzetstroom en de prijsvorming is nog onduidelijk. Met het project 100haTG1.0 van BoerenNatuur Brabant Midden en Waterschap De Dommel hebben 15 boeren samen ruim 50 ha Miscanthus aangeplant.

Stimulering en monitoring

De hoge aanplantkosten vormen een eerste drempel. Hieraan werd binnen het project tegemoetgekomen met budget van Waterschap De Dommel. BoerenNatuur Brabant Midden voert het project uit en draagt zorg voor een stukje teeltbegeleiding en monitoring. In samenwerking met de HAS en Adviesbureau ‘Terug naar de Basis’ is een uitgebreide bureaustudie opgezet naar het verdienmodel. Ook aan landschappelijke inpassing en bodemgezondheidsaspecten wordt aandacht besteed. Volg die ontwikkeling: https://boerennatuurbrabant.nl/tg/

Programma Bodem

In de vorige nieuwsbrief maakten we de uitslag van de ledenenquete bekend. Klik hier voor de resultaten. Bodemgezondheid scoorde hoog in de belangstelling. En dat geldt niet alleen voor ANV Kempenland.

Conferentie Verdienen met Carbon Farming

We ontvingen een uitnodiging van BoerenNatuur Brabant West voor de Conferentie Verdienen met Carbon Farming op 3 december, die zij organiseren ism. ZLTO en het Louis Bolk Instituut.
Meer info en aanmelden: klik hier: Conferentie Verdienen met Carbon Farming.

BodemUp

ANV Kempenland organiseert in april een middag met BodemUP. Het gaat om een presentatie en een veldexcursie met bodemonderzoek en adviezen ter plaatse.

Op aanvraag is een bodemcoach op jouw bedrijf beschikbaar.
Bij die gelegenheid doen we ideeën op voor de rest van het jaar. Heb jij zelf al een voorstel over dit programma, laat het ons weten: info@anvkempenland.nl

Voorzitter BoerenNatuur Nederland roept de minister op!

Minister Femke Wiersma zoekt oplossingen voor de hoofdpijndossiers Stikstof, Biodiversiteitsverlies, Water en Toekomstperspectief voor boeren. In de Uitzending van Vroege Vogels op 4/8 biedt Marij Klever, voorzitter BoerenNatuur Nederland, de minister mooie kansen aan met agrarisch natuurbeheer. “Ik merk bij veel boeren een enorme drive om mee te doen. Ik roep de nieuwe regering op deze boeren die kans te geven”.

Maatwerk

De motivatie voor ANLb onder boeren is hoog, zo stelt zij, juist vanwege de vrijwilligheid en het inpassen met maatwerk. Boeren kunnen samen met de veldmedewerker kijken wat past bij welke boer, op welke plek, tegen vergoeding van inkomstenderving en beheerkosten: zelf aan de knoppen!

Klever houdt een pleidooi voor uitbreiding ANLb voor heel Nederland ipv alleen de kansrijke plekken (Leefgebieden). Zij ziet in agrarisch natuur- en landschapsbeheer een belangrijk deel van de oplossing.

Uitdagingen

“Ik verwacht dat de minister vooral inzet op de bestaanszekerheid van boeren”, vertelt Klever. “We kunnen elkaar daar vinden. Door agrarisch natuur- en landschapsbeheer te versterken, zorgen we voor een goede boterham voor de boer, en werken we tegelijkertijd aan uitdagingen op het gebied van klimaat, bodem, water, landschap en biodiversiteit.

Onze boodschap slaat aan. Intussen zijn er toezeggingen voor 500 miljoen tbv. agrarisch natuurbeheer. Onze provincie kent veel kwetsbare natuur, zoals de N2000 gebieden, de beekdalen, maar denk ook aan biodiversiteitsverlies, verdroging, bodemverschraling en daarbij opgeteld de woningbouwopgave, de verstedelijking en vergroening van bedrijventerreinen.

BoerenNatuur Brabant zet voor Brabant in op een aanzienlijk deel van dit budget.

Bloeiende randen, vele varianten

Samen brengen we mooie dingen tot stand. Ondanks het gekke weer zijn er toch mooie resultaten. We zijn altijd benieuwd naar mooie foto’s van de elementen van de leden. Ditmaal stuurde bestuurslid Corneel van Mierlo een aantal prachtige foto’s in. Misschien niet helemaal onze pakketten? Kijk en geniet!

Veelkleurige randen, ook in het stedelijk gebied (foto’s: C. v. Mierlo)

 

Boer Gijs zaait ook de overhoekjes in!

Creatief is boer Gijs wel in het bedenken van plekjes om bloeiende kruiden in te zaaien.

Er bloeien kleurrijke boeketten op de randen van de sleufsilo en tussen de wintergerst vind je een bonte verzameling inheemse kruiden.

Eigenlijk zaait Gijs nectar en stuifmeel. Laat de bijen maar komen!

kleurrijke randen waar het maar kan

ook in de wintergerst bloeien akkerkruiden (Foto’s: G. v. Spreuwel)

Nieuws van EVZ de Run

EVZ De Run verbindt het Natura 2000 gebied Cartierheide met Het Dommeldal. De natuurvriendelijke oeverstrook wordt door een viertal aanliggende boeren onderhouden. Zij zorgen voor zowel het wandelpad als de natuur eromheen. ANV Kempenland ondersteunt deze boeren in het proces. Na 4 jaren zijn ze aardig gevorderd in kennis en uitvoering. Hoe vergaat het hen nu?

Door de hevige regenval dit jaar was het niet mogelijk om in het vroege voorjaar aan climaxbestrijding te doen. Dat zet het beheer op achterstand, want de ongewenste kruiden hebben kunnen bloeien en uitzaaien. Sommige soorten zijn moeilijk terug te dringen als ze zich eenmaal hebben gevestigd.

Wandeling

Op 26 mei organiseerden De Runboeren in samenwerking met ANV Kempenland en de gemeenten Bergeijk en Eersel, hun jaarlijkse wandeling langs de oever van de beek De Run.

Door de slechte begaanbaarheid van het pad hadden dit jaar velen ervan afgezien om deel te nemen. De huifkar, die ons naar het startpunt bracht, hoefde maar één keer te rijden. Na afloop kregen we als beloning een heerlijk ijsje op ijsboerderij “Koetje Kaat”.

Monitoring

Vanaf dit jaar ligt de begeleiding van de boeren geheel bij ANV Kempenland. We hebben de monitoring opgestart met de vrijwilligers van IVN Veldhoven. Zij pakken de inventarisatie van de flora en fauna in de EVZ strook van de Run voortvarend op. Op 30 april, 11 mei en 04 juni is men begonnen met de inventarisatie van de vogels.

Planten:

De planteninventarisatie is bijzonder gedetailleerd weergegeven in een Excellbestand. Wie deze in wil zien kan het bestand opvragen bij info@anvkempenland.nl