Tip van Corneel:
Elk kwartaal komt onze Corneel met een daverende eye opener of een nuttig advies.
Dit voorjaar zag hij een mooi initiatief.
Even gluren bij de buren: Hoe gaan de collega’s in Salland te werk?
Beleef het mee: Klik Hier!
Basiskwaliteit Natuur (BKN)
Basiskwaliteit Natuur (BKN)
Al eens gehoord van BKN? Grote kans dat dat binnen niet al te lange tijd gaat gebeuren.
Het idee is dat gewone soorten op het platteland en in het stedelijk gebied kunnen overleven als de basiscondities op orde zijn. De merel zeg maar, en de mus. Geen hoogdravende doelsoorten met ingewikkelde eisen, maar per landschapstype een minimumcriterium. Wat is er? Wat zou er kunnen zijn, hoe kan het aangeheeld worden?
Aansluiten bij wat er is
Daaruit wordt een inrichtingsstrategie ontwikkeld die als advies dient bij ruimtelijke ontwikkelingen. Kerngedachte: Als de basiskwaliteit op orde is, dan volgen de soorten die er thuishoren vanzelf: alles wat wortelt, groeit, graaft, kruipt en vliegt. Veel ontwikkelingen dragen al bij, de Groenblauwe dooradering (GBDA) bijvoorbeeld.
Alliantie BKN
Rond Goirle, Oisterwijk, Hilvarenbeek en Tilburg loopt al enige tijd een pilot. Onlangs is samenwerking in de alliantie BKN bekrachtigd en ondertekend door 16 partijen, waaronder ANV Kempenland. Onze inbreng richt zich op de verbinding met de ondernemers in het gebied.
Erkenning en beloning
Zo geven we onze inbreng aan de voorkant. In de Alliantie moeten grondeigenaren nog beter vertegenwoordigd: het is werk in wording. Tegenover een dienst voor de natuur moet voor de ondernemer erkenning en beloning staan, zo schrijft de Alliantie.
Kracht in de bottom-up aanpak
Op termijn gaan alle Nederlandse gemeenten werken aan Basiskwaliteit Natuur: landelijke en
Europese regelgeving vragen om dekkende resultaten. Brabant is er in deze gemeenten
vroeg bij en heeft daardoor tijd en ruimte om een eigen aanpak te ontwikkelen, uitgaand
van een ‘Goed Gesprek’ dat start bij de verhalen in het gebied en de kijk en de belangen van
wie er wonen en werken.
PatrijsParadijs Hilvarenbeek, tien jaar monitoren
Over PatrijsParadijs Hilvarenbeek schreven we al vaker. De monitoringsgegevens van tien jaar op rij stemmen ons nog niet zo blij, maar ook een aantoonbaar minder gunstige trend kan bijdragen aan maatregelen voor de toekomst.
Het project is opgezet als gebiedsgericht StiLa-project in een gebied van 800ha ten westen van Hilvarenbeek. Daar voelden patrijzen zich tot voor kort goed thuis en er was in 2026, ten tijde van de start nog een restpopulatie aanwezig.
Graadmeter voor natuur op het boerenland
De patrijs is een honkvaste boerenlandvogel, die niet alleen broedt in ons agrarisch gebied, maar er ook de winter doorbrengt. De biotoop moet dus jaarrond aan de bescheiden minimumeisen voor deze akkervogels voldoen. Voedsel, beschutting en nestgelegenheid. Weten we de omstandigheden te verbeteren, dan kan de populatie snel toenemen vanwege de grote nesten (tot 17 eieren) en in het kielzog profiteren andere soorten mee: haas, geelgors, gekraagde roodstaart, ringmus….
Trend
Wat waren we blij met de nieuwe landschapselementen die onze leden realiseerden. Er kwamen heggen, wintervoedselveldjes, kruidenrijke graslanden, ook oevers van De Roodloop werden voor de patrijs aangepast. De jaren 2016 t/m 2021 schoven we van 5 territoriale haantjes naar 13! Dan denk je al snel dat herstel gaat volgen, maar er zijn meer invloeden.
Ommekeer
Monitoren is manoeuvreren tussen hoop en tegenslag. Alleen met langjarige gegevens onder gelijke omstandigheden, kun je valide uitspraken doen. Waarom duikelden de waarnemingen vanaf 2021 in de vrije val? Die natte winter, dat koude voorjaar, die plotselinge late vorst? Loslopende katten en honden, kraaien? Of is het de voortschrijdende bebouwing waardoor onze waarnemingsroutes danig ingekort zijn? Daar moeten we het ook eens over hebben.
Resultaten in beeld
In onderstaande grafieken zien we de trend van ons PatrijsParadijs naast die in het voorbeeldgebied Oude Doorn. (Bron: InterRegproject Partridge)
PatrijsParadijs 2017 – 2026:
Onder: Oude Doorn, nabij maatregelen, buiten maatregelen, referentiegebied zonder maatregelen: 
Ook in Oude Doorn zien we de patrijs (oranje band) niet echt floreren. We zien wel dat andere akkervogels toenemen, met name rond de zogenaamde maatregelen. Daarmee worden landschapselementen bedoeld. Buiten de maatregelen en in het referentiegebied Genderen, waar geen maatregelen zijn, zien we weinig groei. Als we hier iets uit kunnen concluderen dan is dat een pleidooi voor landschapselementen.
Kansen met landschapselementen
Duidelijk is dat we er nog niet zijn met ons PatrijsParadijs. De waarnemingen zijn steevast in de buurt van de voedselveldjes en De Roodloop. Precies daar waar voedsel en beschutting is. Zaden en granen om de winter door te komen, in het voorjaar bloeiende kruiden met de insecten die nodig zijn om de jongen mee te voeden. Struweel om je te verschuilen en een nestje te bouwen. Randjes, bermen, overhoeken, struweel…..voor een patrijs maken die het verschil.
StiLa budget kan bijna overal op Boerenland helpen
Natuur op onze kostbare landbouwgronden, dat is een maatschappelijk belang. Gelukkig zijn er overal mogelijkheden voor een tegemoetkoming uit ANLb, StiLa en Waterschapsgelden om de grondeigenaar te compenseren. Dat die vergoeding concurrerend moet zijn en langjarig verzekerd, dat kunnen we niet genoeg benadrukken.
Meer weten: info@anvkempenland.nl
Voorbereidingen BKN Hilvarenbeek West
De gemeente Hilvarenbeek heeft samen met Goirle, Oisterwijk en Tilburg het plan opgepakt om BKN te omarmen. Wat kan dit voor ons betekenen?
BKN betekent Basis Kwaliteit Natuur en heeft tot doel om de minimum vereisten voor de gewone natuur behorend bij de plek te realiseren. Dan gaat het om doodgewone dieren en planten als.. konijn, mus, egel, veldesdoorn, haagbeuk… Anjo Roorda is de initiatiefnemer van dit plan, dat door de overheid geïnitieerd is (Samen voor Biodiversiteit Klik Hier! ). Ter voorbereiding wordt door vrijwilligers in kaart gebracht, wat er momenteel aan natuur in de gemeenten is. Noem het een nulmeting.
Route
Het rapport “Basiskwaliteit Natuur Hilvarenbeek” dient als leidraad, met voorstellen hoe Basiskwaliteit gerealiseerd zou kunnen worden in de gemeente. ANV Kempenland bekijkt hoe we bij kunnen dragen, met inzet van met STILA, ANLb en de Watertransitie. Een en ander moet leiden tot een win-win situatie voor zowel de boer als voor de natuur. We zijn geen belangenvereniging, maar we staan wel voor de dialoog.
Samenwerking
Op 18-11-25 is er een conferentie Basiskwaliteit Natuur (BKN) in Goirle gehouden. De conferentie heeft geleid tot het opstellen van een voorstel tot de ‘Brabantse Alliantie BKN’.
ANV Kempenland is gevraagd om een workshop voor te bereiden over ‘Het goede gesprek met de boer’.
Wij zijn geen belangenvereniging, maar ANV Kempenland vindt de samenwerking met de boer belangrijk. Wij werken aan een voorstel voor de gemeenten, te beginnen bij de gemeente Hilvarenbeek, om tijdens keukentafelgesprekken met de boeren in het gebied info op te halen over welke kansen men als grondeigenaar ziet en wat de boer nodig heeft om tot een ‘basiskwaliteit’ te komen.
Randvoorwaarden
Hierin zal het verdienmodel zeker ter sprake komen, alsmede ook de wet- en regelgeving om plannen te kunnen realiseren. De verslagen willen we delen met de alliantie voor beter inzicht in wat er speelt in het buitengebied, zodat ze op basis hiervan tot een goede besluiten kunnen komen.
Mocht u als grondeigenaar in de gemeente Hilvarenbeek belangstelling hebben voor een gesprek, laat het ons dan alvast weten via:
- info@anvkempenland.nl
- Meer weten: Klik Hier!
Brabant Behaagt
Van wie is het landschap?
Het begon met natuur, daar is veel mee gebeurd. Nu rijden we, fietsen we, wandelen en sporten we er graag en de boer ploegt er voort. Dieren en planten zijn er ook, en er is water. De een ziet het als leef-, schuil- en nestgebied, de ander ziet het als ontspanning, een derde woont of werkt er en de boer ploegt nog altijd voort.
Behaaglijk
We willen allemaal een fijn landschap. Wijds, maar ook besloten, toegankelijk, biodivers, vruchtbaar, bewerkbaar en behaaglijk. Het is nogal wat! Dat woord ‘behaaglijk’, werd het kernwoord voor een nieuw initiatief: ‘Brabant Behaagt’. In deze titel komt de dubbele betekenis van ‘behagen’ goed van pas. Een behaagd landschap met hagen en houtopstanden, is een behaaglijk landschap, daarmee behaagt Brabant de gebruiker. Maar ook bloemrijke perceelsranden, kikkerpoelen, wandelpaden en slootkanten doen ertoe.
Waarom hagen?
Een haag is een waardevolle toevoeging aan het landschap. Voor het oog brengen hagen en houtsingels het landschap op schaal. Voor de wandelaar brengt een haag schaduw, luwte, afwisseling. Voor planten en dieren zijn het leefwerelden. Bij extreem weer, zoals de hele winter 2024/2025 zijn insecten uitsluitend nog rond de houtopstanden te vinden. Hetzelfde geldt voor de inheemse flora. De diepere beworteling haalt voedsel uit diepere lagen en verbetert de bodemgesteldheid en het bodemleven, daardoor kan de bodem meer water vasthouden.
Hagen dus?
Nou…….?!
Hagen nemen dus wel plaats in, ze vangen de zon weg. Ze staan ontzettend in de weg, je moet ze onderhouden…wat staat daar tegenover?
Hoe kan het wel?
Daar hebben we al jaren de StiLa-regeling voor; de veel geprezen Brabantse gereedschapskist voor landschapsbeheer-vergoedingen. Maar voor een bedrijfsmatig aantrekkelijke regeling is meer nodig.
- Langjarige beheerovereenkomst (30 jaar?)
- Beloning in plaats van vergoeding
- Maatschappelijke waardering
Onder die voorwaarden kan een boer landschapsbeheer in zijn bedrijfsvoering meenemen en zullen financiers er geen moeite mee hebben. Zie rapportage: Klik Hier!
Waardering
ANV-leden waarderen natuur en landschap op de een of andere manier. Hoe kan agrarisch natuurbeheer voor alle grondeigenaren aantrekkelijk worden? Redenering is dat de boer natuur in het boerenland kan beheren als hij daarvoor betaald wordt en zekerheid krijgt, zodat zijn bedrijf er baat in plaats van last van heeft. Maatschappelijke waardering vertaalt zich in de waarde: we moeten dus zelf gaan investeren in het landschap. Voor bedrijven kan dat aantrekkelijk zijn.
Verdienmodel
‘Brabant Behaagt’ heeft dat begrepen en nodigt grote en kleine bedrijven uit om te investeren in het landschap om de hoek. Daarmee moet landschapsbeheer als dienst in het verdienmodel van de boer gaan passen. Meer weten: https://www.brabantbehaagt.nl/
Direct investeren op concrete projecten: https://www.brabantbehaagt.nl/projecten