Ledennieuws: Bedrijfsprofiel De Tuinbroek

De Tuinbroek: Boer en burger combineren talenten om van te smullen!

Het is een mooie dag, eind februari. Gevieren zitten we aan de keukentafel bij de familie van Doormaal aan de Lage Haghorst te genieten van een kopje koffie. We zijn nieuwsgierig naar het verhaal van ‘De Tuinbroek’.

Welkom bij De Tuinbroek (Foto: fam v Doormaal)

Peter en Hanneke vertellen hoe zij op deze boerderij aan de Lage Haghorst terechtgekomen zijn. Peter zijn wieg stond hier, als derde generatie en opvolger. Zijn vrouw Hanneke vond meteen aansluiting op de boerderij bij Peter thuis. De vierde gesprekspartner is Wim Blankers, voormalig geschiedenisleraar, die het verhaal van ‘De Tuinbroek’ vertelt vanuit De Dorpscoöperatie.

 Zorgen over voedsel en landbouw

‘Haghorst ons dorp’ is een levendige coöperatie, waar men het lot graag in eigen hand neemt, ook als het gaat om zorgen over gezonde voeding. Wat kun je als bewoner bijdragen? Het idee ontstond voor een gezamenlijke tuinderij, waar op ecologische basis groenten verbouwd worden en de teelt van gezonde voeding dichterbij de bewoners komt.

Afb: Bij De Tuinbroek mag het afwijkend zijn, of een maatje kleiner (Foto: Fam. v Doormaal)

Altijd in transitie

Op zoek naar een locatie waar je het zelf kan doen, kwamen ze bij Hanneke en Peter terecht. Peter, als derde generatie geboren in de boerderij, had al verscheidene transities doorgemaakt. Zijn vader had het gemengd bedrijf van diens vader overgenomen met 12 ha en zeven melkkoeien. Peter’s moeder bracht er nog eens drie mee, dat maakt tien. Tien beste melkkoeien.

Maar het was de tijd van de grote modernisering. Specialisatie en productiviteitsverhoging, dat was het credo en dus gingen de varkens weg. De kippen werden ondergebracht in een legbatterij. Voor de koeien bouwden ze een ligboxenstal met plaats voor 40 dieren. Best vooruitstrevend anno 1971. Toen Peter in 1980 tot de maatschap toetrad telde het bedrijf 60 melkkoeien.

Hart voor mens en dier

Hanneke werd geboren als dochter van een Tilburgse smid. Het leven in de stad ervoer zij als wat al te individualistisch. Hanneke hielp haar vader graag in de moestuin en bleek vergroening in haar genen te hebben. Met een groot hart voor mens (en dier) koos zij voor een opleiding in de zorg. Hanneke voelde zich op de boerderij bij Peter thuis meteen op haar gemak. In 1987 trouwden zij en in 1989 namen zij de boerderij over. Ze telden toen 65 koeien en een legbatterij. Samen kregen Peter en Hanneke twee zonen en een dochter.

Ge wilt zijn wie ge bent!

Peter vond keuzes maken niet altijd zo gemakkelijk. Hij gaat voor kwaliteit, smaak en een eerlijk product en hij vindt dat vele malen belangrijker dan geld. In Hanneke had hij zijn partner en bondgenoot gevonden.

“Ge wilt zijn wie ge bent, niet wat een ander wil dage bent”

Vanwege Peter’s gezondheid stopte Hanneke haar werk in de zorg en nam zij het melken over. Hanneke heeft dat 20 jaar volgehouden. Ondanks dat zij beiden hielden van hun werk ging het vraagstuk over dierenwelzijn hen toch steeds meer parten spelen. In 2001 besloten ze de kippen af te stoten. Zo zouden ze ook graag hun koeien in de wei laten, maar met een beperkt grondbezit was het voor hen niet mogelijk om de melkkoeien buiten te laten lopen.

“Dan ben je maar die pinguin die rechtsaf slaat…”

Ze namen het besluit om te stoppen met melken en over te schakelen naar opfokvee en zoogkoeien. Dat het zeer deed om de melkkoeien weg te doen, dat zie je hen nog altijd aan.

Natuurinclusief                                                      

Rondom ruilverkaveling De Hilver (2011) verenigde Peter zich met 9 boeren in ‘De Hilverboeren’ om met Staatsbosbeheer nieuwe natuur te ontwikkelen. Met begrazing van nieuwe natuurgebieden voor SBB kon het bedrijf beschikken over voldoende gronden om de het opfokvee buiten te laten lopen en er kwam plaats voor een toom zoogkoeien. Loonwerk voor de Hilverboeren maakte het plaatje rond. Helaas besloot SBB wegens gewijzigd beleid om met slechts 3 van de 9 boeren door te gaan, op voorwaarde dat zij Natuurinclusief zouden worden. Daarbij is er veel ruimte voor natuur en geen chemie. Het paneeltje ‘Natuurinclusief Bedrijf’ prijkt nu fier op het erf. Maar red je het daar dan mee?

In een gespreid bedje

Toen de Dorpscoöperatie binnenwandelde met het idee voor een ecologische dorpsmoestuin, zag Peter direct kansen. Omdat het evenzeer om een ontmoetingsplek met zorgtak bleek te gaan, bloeide het sociale hart van Hanneke op. Boer en burger combineren talenten: netwerk, handjes, techniek en communicatie met kennis van de bodem, voedsel verbouwen en de zorg.

 

Afb: Groenten verbouwen vanuit passie (Foto: P. v Doormaal)

 

De geboorte van ‘De Tuinbroek’

Mede ingegeven doordat geen van de kinderen nog staat te dringen om de boerderij over te nemen, besloten Peter en Hanneke om hun passie te volgen en deze kans te pakken.

Ze kozen de fijnste plek achter de boerderij om dit nieuwe zaadje tot bloei te brengen en mensen op deze plek mee te laten genieten in ‘De Tuinbroek’. Het is een plek geworden waar je even jezelf kunt zijn, samen met anderen. Gezondheid, natuur, goede voeding en samenwerking spelen hier de hoofdrol. Een plek waar jonge ouders mrt kinderen, zorgpupillen en ouderen met elkaar in gesprek komen. De zorg voor de dieren sluit daar mooi bij aan. Dit voorjaar planten ze nog jonge fruitbomen…het zaadje groeit maar door…

Afb: Ontmoeting, buitenzijn, samen werken, voedsel dichtbij… (foto: P. v. Doormaal)

Nieuwe kansen

Met De Tuinbroek waait er een nieuwe wind over het erf. Er kwam een logo, een website een oogstdeelcommunity, losse groentenverkoop, een bloementuin, een appgroep en een verkoopkanaal voor ‘bewust-vleeseters’. Als er eens een van de brandrode ossen geslacht wordt, dan moet je snel zijn met je bestelling om niet achter het net te vissen. Vorige maand kwam er zelfs waardering uit een onverwachte hoek toen Peter en Hanneke de Natuurprijs van de Hilvarenbeekse VNMH mochten ontvangen.

En de toekomst?

Vooralsnog volstaan de lokale verkoopkanalen, maar hoe kijken we naar de toekomst? Wim springt meteen in op deze vraag. “Die vraag moeten we onszelf wel stellen! Dit is veel te mooi om verloren te laten gaan”.

Monitoring EVZ De Run: eerste stap is gezet

Sinds 2016 wordt de Ecologische Verbindingszone (EVZ) langs de Run, over een traject van 3,5 km tussen Bergeijk en Eersel, beheerd door vier van onze leden. De opdracht kwam van deze beide gemeenten. Om de ontwikkeling van de natuurkwaliteit goed te kunnen volgen en evt bij te sturen hebben we behoefte aan deskundige monitoring. Wij vonden IVN Eersel-Veldhoven bereid om een soortenmonitoring uit te voeren voor vegetatie en vogels. Wat levert dit op?

Natuurbeheer door boeren op agrarische grond met natuurdoelen…dat kan nog wel eens wat gaan betekenen voor de toekomst. De boerenbeheerders bij dit project zijn opgeleid door ANV Kempenland en worden begeleid door onze veldcoordinator, Nelis Klaasen. Elders in deze nieuwsbrief vind je een filmpje waarin je kunt zien hoe het GOB naar deze ontwikkeling kijkt.

Inventarisatierapport

De hele zomer zijn vrijwilligers van IVN op pad geweest om gegevens te verzamelen. Met een indrukwekkende reeks gegevens is een monitoringsrapport samengesteld dat wij inmiddels in hebben mogen zien. Wij zijn onder de indruk van de reeks data en de zorgvuldige weergave. De officiële overhandiging van het rapport zal plaatsvinden bij onze jaarlijkse Runwandeling op 9 juni. Daarna is het ook voor geinteresseerden ter inzage. Een uitgebreidere bespreking van het rapport volgt dan ook.

Resultaat telt!

Maar we willen alvast een tipje van de sluier oplichten. De waarnemers gaven aan dat ze verrast zijn door de vele soorten planten die ze aantreffen. Opvallend is de verspreiding van de kleine ratelaar. De smalle weegbree, waardplant voor de veldparelmoervlinder is al veelvuldig aanwezig. De vogelaars telden maar liefst 9 broedvogels, waaronder zeldzame soorten als gele kwikstaart en tuinfluiter.

Beheer op orde

Met dit rapport en de losse inventarisaties uit het verleden in de hand kunnen we aantonen dat het boerenbeheer van EVZ De Run ruimte biedt aan de gewenste verspreiding van soorten tussen natuurgebieden. Zo komen de populaties met elkaar in verbinding. Niet alle doelsoorten worden voortdurend aangetroffen, maar andere gewenste soorten maken al gebruik van deze nieuwe corridor. De condities voor de doelsoorten komen in deze korte periode al aardig op orde. Wat de life waarneming van een bever in deze EVZ gaat betekenen zal de toekomst uitwijzen.

Aandachtspunten

Het ligt in de bedoeling dat de monitoring dit jaar aangevuld wordt met amfibiën- en insecteninventarisaties. Deze rapportages moeten driejaarlijks worden herhaald om de voortgang te kunnen volgen. De beheerders en de veldcoordinator besteden extra aandacht aan het voorkomen van uitbreiding van ongewenste vegetatie zoals bijvoorbeeld bereklauw en overheersing van riet en gestreepte witbol. Het beheer van de poelen en de houtopstanden komt aan de orde. Omdat dat een nieuw onderdeel is wijden we de jaarlijkse publiekswandeling aan dit onderwerp. Lees hier meer over in de uitnodiging.

 

 

 

 

Save the date: 9/6, 10.00u Poelentocht, ook met kinderen

Niet voor niets zijn de beken de levende aderen in het landschap, maar wat kriebelt er nu allemaal in en rond de poelen langs De Run? Dat gaan we samen ontdekken. Tijd voor een flinke wandeling met de deskundige! Ben je erbij op 9 juni?

Poelen zijn belangrijke elementen in het natuurnetwerk. Kikkers, salamanders, libellen…ze zijn voor hun voortplanting afhankelijk van stilstaand water. Hun jeugdstadium speelt zich af in stilstaand water. Beheer van poelen is daarom gericht op het creëren van veilige poelen, dus bij voorkeur zonder vissen. Aan een zonnige oever met flauw talud warmen de koudbloedige larven zich lekker op en kunnen ze doorgroeien naar hun land-fase. Dikkopjes worden piepkleine kikkertjes, libellenlarven treden uit hun pantser om weg te kunnen vliegen.

Niks doen is geen optie

De eerste jaren moet een poel zich ontwikkelen. De bodem komt tot rust, de oevervegetatie zet zich, waterplanten vinden hun plek: er ontstaat levend water. Zou je niks doen, dan gaat de poel verlanden door een dik plantendek. Bomen werpen schaduw over de oevers, riet en struiken verdringen elkaar. Door overstroming, of door eendenbezoek komt er vis in de poel, wat niet gunstig is voor jong leven.

Werk aan de winkel!

Onze boeren hebben de oevers gemaaid en vrij gehouden van opslag van elzen en wilgen om de zon toegang te geven. Ook teveel rietopslag verwijderen zij. Langzamerhand denken we in een fase te belanden dat er groot onderhoud aan zit te komen. Voor het zover is willen we weten hoe de waterkwaliteit nu is wat er zoal leeft in de poelen. We zijn benieuwd naar advies over het beheer, in welke mate en met welk materieel we te werk moeten gaan.

Drie specialisten

We lopen de ronde met drie deskundigen die elk vanuit hun achtergrond met ons naar de poelen kijken. Iris van der Laan, ecoloog bij Waterschap De Dommel, een vrijwilliger van IVN en Ruud van Cuijk, ervaringsdeskundige bij Natuur- en Weidevogelvereniging Reusel de Mierden. Zij brengen materialen mee om proefjes te doen: Hoe staat het met de waterkwaliteit? Welk leven treffen we aan in de poelen, tot welke conclusies leidt dat? We observeren, we nemen watermonsters en met elkaar komen we tot de beste beheermaatregelen. En jij kunt daar bij zijn!

Samen proefjes doen, kids doen mee!

We starten bij ‘Koetje Kaat’ met een kopje koffie, thee of limonade. De poelentocht begint met een ritje met de huifkar, we lopen langs drie poelen om de proefjes uit te voeren (ongeveer 2 km). Kinderen mogen helpen. Laarzen aan! Tenslotte bieden de beide gemeenten een lekker ijsje aan bij Koetje Kaat.

Zet het in je agenda!

  • Vrijdag 9 juni, 10.00u (2e pinksterdag)
  • Berkterbeemden 10, Bergeijk
  • Wel even aanmelden: info@anvkempenland.nl , geef aan hoeveel personen en hoeveel kinderen

 

 

Snel aanmelden voor BodemUp, 3 april!

Na een lezing over bodemgezondheid bij de ALV willen we natuurlijk wel eens iets zien in het veld.

Bodemcoach Jan Thews van BodemUp bespreekt zijn visie op de betekenis van een vitale bodem voor de voedselproductie, voldoende en schoon drinkwater en voor biodiversiteit. Hoe kun je met doeltreffend bodemmanagement de kwaliteit van de bodem optimaliseren? Welke praktische bodemmaatregelen zijn voor jouw percelen toepasbaar? Hoe beïnvloedt dat weer jouw verdienmodel?

Kom gerust met je vragen.

We bespreken een bodemmonster en we steken ter plaatse een bodemprofiel in oud grasland.

Ben jij erbij? (Aanmelden kan nog tot 1 april)

Wanneer: vrijdag 3 april, 13.00u.

Onderhoud poelen

Op dinsdag 29 oktober hebben we een workshop gehad onder leiding van RAVON en de (Weide)vogelvereniging Reusel-De Mierden over hoe het onderhoud van een poel aangepakt dient te worden en met welke aspecten rekening dient te worden gehouden.

We zagen direct al dat hier sprake was van achterstallig onderhoud. Het beheer is vaak het kind van de rekening. Teveel schaduw, oeverbegroeiing, te veel rietbegroeiing. Zo kan de poel niet optimaal functioneren.

Wat zou er moeten gebeuren, welke periode, welk materieel en hoe zou je te werk gaan? Daarover leiden verschillende wegen naar Rome.

Ondanks het brute weer hebben in totaal 12 deelnemers deze workshop gevolgd.

BoerenPerspectief Brabant (BPB)

Waar gaat het over? 

BoerenPerspectief Brabant (BPB) is een nieuw begeleidingstraject, waarmee agrarisch ondernemers sociaal-economische (bedrijfs)ondersteuning kunnen krijgen, bij beslissingen voor de toekomst van hun bedrijf. Het programma biedt individuele begeleiding voor 300 agrarische ondernemers in Noord-Brabant. De inschrijving is nu geopend.

Ondersteuning op maat 
Als boer of teler heb je te maken met een breed scala aan uitdagingen, Maar er moeten wel plannen gemaakt worden! Dat hoef je niet alleen te doen. Ervaren, onafhankelijke procesbegeleiders kijken samen met de deelnemende ondernemers naar hun situatie en hun toekomstpad.  BoerenPerspectief Brabant  richt zich op het maken van weloverwogen keuzes voor de toekomst.

De juiste match
Op basis van de specifieke vraag en ondersteuningsbehoefte van de ondernemer wordt een onafhankelijke procesbegeleider toegewezen voor diens casus. Deze ‘coach’ blijft gedurende het hele proces het vaste aanspreekpunt.

Duidelijkheid vooraf

Het uitwerken van een concreet bedrijfsplan of het aanvragen van vergunningen valt niet onder de begeleiding van BPB, maar doorverwijzing naar de juiste instanties is wel mogelijk.

Inschrijving

Inschrijven kan vanaf nu tot (in ieder geval) begin 2026. Na aanmelding wordt binnen vijf werkdagen contact opgenomen om vragen te beantwoorden en eventueel een intakegesprek in te plannen.

Over BoerenPerspectief Brabant

BoerenPerspectief Brabant is een initiatief dat agrarisch ondernemers ondersteunt bij het maken van keuzes voor de toekomst van hun bedrijf, met oog voor zowel de zakelijke als persoonlijke aspecten van het ondernemerschap. Het is een samenwerkingsverband van ZLTO, BoerenNatuur Brabant, Stichting Duinboeren & Maatschappij en het Brabants Agrarisch Jongeren Kontakt (BAJK). Het project wordt gefinancierd door het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselkwaliteit en Natuur (LVVN). 

Meer weten over BoerenPerspectief:

Ook op de website van BoerenNatuur Brabant vindt u informatie over het project:

Veldbijeenkomst ANLB-LEEFGEBIED REUSEL / Probleemkruiden

Met de start van de ANLb regeling in 2016 zijn er in ons werkgebied 2 leefgebieden Open Akkers op Zand (OAZ) aangewezen: Reuselse Heide en Rielsche Heide.

Het zijn gebieden waar enerzijds ecologische kansen liggen en anderzijds bereidwilligheid bestaat om mee te werken aan een platteland met natuurwaarde. Belangrijk is ook de medewerking van een natuurwerkgroep. In deze gebieden zijn extra mogelijkheden voor agrarisch natuurbeheer mogelijk met ANLb.
De veldmedewerkers van BoerenNatuur Brabant Midden hebben veldexcursies georganiseerd om met elkaar te kijken waar het goed gaat en waar bijsturing wenselijk is en vooral ook hoe dan???

Probleemkruiden

Bij de veldbijeenkomsten blijkt telkens weer dat er zorgen zijn over de druk van ongewenste kruiden.

BoerenNatuur Veluwe heeft handige infosheets ontwikkeld per plaagsoort.

Je vindt ze hier: https://www.boerennatuurveluwe.nl/probleemkruiden-en-invasieve-exoten

Er zijn sheets voor:

Afb: in het veld zie je pas hoe soortenrijk het is

Herinnering uitnodiging: WORKSHOP POELEN: 29/10

Herinnering, zie mail

Poelen moeten onderhouden worden om hun waarde voor biodiversiteit te behouden, maar hoe doe je dat? Hiervoor organiseren we een (gratis) workshop:

Het doel is om diegenen die een poel bezitten wegwijs te maken in het noodzakelijke onderhoud en mensen die er nog geen hebben te interesseren in het aanleggen hiervan.

Datum       : Dinsdag 29 oktober om 14:30 uur.

Waar         : Locatie is gelegen aan de Lage Mierdsedijk te Reusel. (Zie afbeelding).

Deze Workshop wordt verzorgd door RAVON in samenwerking met Natuur- en (Weide)vogelvereniging Reusel-De Mierden en ANV Kempenland.

Meld je aan via: info@anvkempenland.nl Denk aan laarzen!

 

Onderstaand een overzichtsfoto waar de desbetreffende poel gelegen is. (Poel heeft een code rood, zodat onderhoud noodzakelijk is).

Locatie poel Reusel (Google Maps)

Activiteit: Onderhoud Kartuizer vlechtheg, 29/8

Dit voorjaar kapten we de uitgegroeide gemengde wilde heg van de familie van Dal in, volgens de Kartuizer vlechtmethode. Met instructie van onze meestervlechter Arjen Stoop lieten we ons overtuigen dat 10% van de stamdikte echt voldoende was om te overleven. Pffff…

Vervolgens bogen we de ingekapte stammetjes en legden we ze op 30 graden tussen de gespaarde staanders, met de stroom mee. Alles volgens voorschrift… maar wie kon toen geloven dat de ‘mishandelde’ stronkjes werkelijk weer uit zouden lopen? We wisten het niet…

Bloei

Het voorjaar bracht de verlossing. Eerst begon de sleedoorn te jubelen, daarna schoot het jonge blad erin en de meidoorn bloeide daar weer uitbundig overheen, vlier volgde… Bloei, bessen, stekels, noten, de heg blijft een refugium voor kleine dieren. Er zijn jonge patrijzen gezien!

Demo onderhoud

Inmiddels schreeuwt de heg alweer om onderhoud. Volgens Arjen moet dat nu eenvoudig zijn. Binnenkort gaan we samen kijken:

  • Donderdag 29 augustus, 19.00u, Roovertsedijk 1, Hilvarenbeek
  • Veldbezoek, dus stevige schoenen
  • Demo speciale snoeitool van Corné van Mierlo
  • Aanmelden vóór 27/8
  • Uitnodiging volgt

Al vroeg in het voorjaar schoot dit levende hekwerk uitbundig in bloei, liggers en staanders zijn goed te onderscheiden

(Foto’s A. Marree)

 

Landcoöperatie Dal van de Kleine en Groote Beerze

In het voorjaar is door de leden van Landcoöperatie Dal van de Kleine Beerze besloten om het lidmaatschap aantrekkelijker te maken. Het begin is gemaakt.

Toegankelijker

Waar voorheen certificaten ter waarde van € 2500,- werden uitgegeven kun je nu voor € 50,- per jaar lid worden. Van dit bedrag is € 25,- bestemd om in de toekomst landbouwgrond aan te kopen en het andere deel is bestemd het organiseren van activiteiten, publiciteit en administratie.

Nieuwe naam

Tevens is de naam veranderd in: Landcoöperatie Dal van de Kleine en Groote Beerze. De Groote Beerze wordt dus meegenomen. coöperatie gaat zich dus op een groter gebied richten.

Terug naar openbare inschrijving?

Momenteel verpacht de Landcoöperatie grond aan een 8- tal pachters. Waarschijnlijk zal voor het komende jaar opnieuw openbaar ingeschreven moeten worden om te kunnen pachten. Dit is jammer voor de huidige pachters maar biedt ook kansen voor anderen die op een duurzame manier landbouw willen bedrijven.

Meer weten: https://dalvandekleinebeerze.nl/